جریان اخوان المسلمین در الجزایر

  • کد خبر: 1543
  • منبع خبر: پایگاه اطلاع رسانی پیام آفتاب

خلاصه از شخصیتهای بارز که در تکوین و رشد اندیشه های اخوانی در الجزایر نقش آفرین بودند محفوظ غناح متولد ۱۹۴۲ در شهر بلیده بوده است.


غناح و اندیشه های اخوانی در الجزایر

از شخصیتهای بارز که در تکوین و رشد اندیشه های اخوانی در الجزایر نقش آفرین بودند محفوظ غناح (متولد ۲۸/۱/۱۹۴۲ در شهر بلیده) وی متأثر از افکار و اندیشه های بن بادیس والابراهیمی (از رهبران جمعیت علمای الجزایر)، مالت بن نبی و عقاید و اندیشه های متفکران اخوان المسلمین مصر و سوریه بوده است. پس از استقلال الجزایر غناح به تشکیل هسته اسلام گرا می پردازد. این هسته فکری مذهبی در مراکز علمی و دانشگاهی فعالیت داشته است.

مخالفت ها و مواضع غناح علیه سیاست اقتصادی (شیوه سوسیالیستی) و قانون اساسی الجزایر (۱۹۷۶) و قانون خانواده و اصلاحات ارضی حکومت همواری بومدین او را در معرض پیگیری اطلاعاتی امنیتی دولت قرار داد. به اتهام توطئه علیه دولت به ۱۵ سال زندان محکوم که با درگذشت بومدین و روی کارآمدن ژنرال شاذلی بن جدید در ۱۹۷۹، غناح و دوستانش از زندان آزاد شدند.

حادثه اکتبر ۱۹۸۸ و تظاهرات اعتراض آمیز مردم به رهبری جریانات اسلام گرا واقعه بزرگی در تاریخ معاصر الجزایر بود که تبعات گوناگون و ابعاد و سطوح مختلفی داشت. پس از این حادثه نظام کثرت گرایی سیاسی در الجزایر حاکم و گروه های اسلامی در این دوره تکوین و سازمان یافتند.

غناح نقش مهمی در تشکل رابطه الدعوه الاسلامیه که چتر فرهنگی و علمی بود و جریانات مختلف اسلام گرایی را در خود جذب کرده بود. در اوایل دهه نود در الجزایر این جریانات اسلام گرا فعال بودند:

۱. جبهه نجات اسلامی الجزایر به رهبری عباس مدنی و علی بلحاج (رهبر جناح سلفی جبهه).

۲. جنبش اصلاح به رهبری عبدالله جاب الله از اخوانی های الجزایر.

۳. تشکل اسلامی الجزاره به رهبری محمد السعید (اندیشه های مالک بن بنی شالوده فکری خود می دانستند).

۴. جمعیه الارشاد والاصلاح به رهبری غناح و دوست قدیمی وی محمد بوسلیمانی (توسط گروه های مسلح سلفی در سال ۱۹۹۴ ترور شد).

۵. رابطه الدعوه الاسلامیه: جنبش ارشادی و فرهنگی بوده و در مساجد الجزایر جایگاه داشت. در انتخابات پارلمانی الجزایر در ۱۹۹۱ که به نجات اسلامی پیروز شد گروه غناح نیز شرکت داشت و جایگاه جدی در انتخابات داشت. لغو انتخابات و انحلال جبهه نجات اسلامی و آغاز یک جنگ داخلی در الجزایر محیط مناسبی برای رشد اخوانی ها به رهبری غناح پدید آورد، روش مسالمت آمیز غناح و سیاست مماشات با سیاست دولت های الجزایر نقش مؤثری در استمرار و تداوم فعالیت این گروه داشت.

غناح گروه خود را در ۳۰ مه ۱۹۹۱ تحت عنوان حرکه المجتمع الاسلامی (حماس) سازماندهی کرد و از دولت مجوز فعالیت سازمانی و حزبی گرفت. بعدها نام گروه اخوان الجزایر به حرکت المجتمع السلم (حمس) تغییر یافت. غناح در انتخابات ریاست جمهوری الجزایر نوامبر ۱۹۹۵ شرکت جست و پس از ژنرال الامین زروال قرار گرفت.

 

حمس یا اخوانی های الجزایری

اسلام طی ۱۴ قرن در الجزایر بر تمامی شؤون ملت مسلمان الجزایر جریان دارد و حیات الجزایری متأثر از پرتوهای دین مبین اسلام است. نقش اسلام در بیرون راندن استعمار فرانسه و جهاد ملت مسلمان الجزایر علیه حاکمیت ۱۲۰ ساله استعمار برجسته است.

جمعیت علمای الجزایر که در اوایل دهه بیست قرن بیستم در تحکیم مقاومت ملی در بعد فرهنگی و مذهبی علیه سیاست های استعمار فرانسه نقش آفرین بوده است، اقدامات رهبران جمعیت علمای بستر و محیط معنوی جهاد ملت الجزایر فراهم آورد و نبرد هشت ساله نبرد آزادیبخش الجزایر علیه ارتش مدرن فرانسه میوه ای از تلاش های جمعیت علمای الجزایر بوده است.

الفضیل الورتلانی (۱۹۵۹ ۱۹۰۶) یکی از رهبران این جمعیت و شاگرد عبدالحمید بن باریس (رهبر و مؤسس جمعیت العلمای الجزایر) بوده است.

الورتلانی در فرانسه به ارشاد و تبلیغ مبانی اسلامی در میان الجزایری های مقیم پرداخت و پس از مدتی به مصر رفت و در آنجا در سال ۱۹۲۹ به اخوان المسلمین مصر پیوست. به خاطر فعالیت و شخصیت استثنایی وی اخوانی های مصر وی را برای تشکیل و تکوین هسته اولیه اخوان به کشور یمن اعزام داشته اند. در یمن فعالیت های شبانه روزی وی بسیاری از جوانان روشنفکر و اصلاح طلب را جذب می کند و آن ها را برای اصلاح امور در کشور یمن سازماندهی می کند و یک نهضت اصلاحی رادیکالی راه می اندازد.

جنبش اصلاح طلبان یمن به رهبری الوزیر علیه حکومت و استبداد امام یحیی در سال ۱۹۴۸ قیام کرده ولی به دلایل زیاد و حمایت های دولت عربستان سعودی این قیام به پیروزی منجر نمی شود و رهبران قیام دستگیر و اعدام می شوند. الورتلانی (نام اصلی وی ابراهیم بن مصطفی الجزایری است) به مصر فرار می کند. در انتخابات پارلمانی سال ۱۹۹۷ گروه اخوان المسلمین الجزایر توانست ۷۰ کرسی کسب کند و پس از حزب حاکم از لحاظ اقتدار در پارلمان قرار گیرد.

سیاست ها و اقدامات مستبدانه و تکروی های غناح باعث خروج و انشعاب شخصیت ها و گروه هایی از حمس (اخوانی های الجزایر) گردید. این امر تأثیر زیادی روی کاهش حضور آن ها در پارلمان گذاشت.

گروه غناح در انتخابات سال ۲۰۰۲ تنها ۴۸ کرسی به دست آورد و تعداد وزیران وابسته به گروه از هفت نفر به ۴ نفر در کابینه دولت، کاهش یافت. از تزهای سیاسی غناح شور قراطیه که التقاطی از تز اسلامی شورا و دموکرات غربی است. با درگذشت غناح در ژوئن ۲۰۰۳ ابوجره سلطانی رهبر اخوانی های الجزایر شد.

سلطان هم اکنون وزیر مشاور در حکومت بوتفلیقه است. دکتر عمرالغول، عبدالقادر سماری، احمد بولیل از جمله وزیران الجزایری وابسته به اخوانی ها هستند.

از جمله شخصیت های بارز این گروه: عبدالکریم رحمان رهبر فراکسیون حمس در پارلمان الجزایر، عبدالمجید مناصره از رهبران حمس، محمد مغاربه رئیس شورای ملی جنبش حمس (اخوانیهای الجزایر).

 

نویسنده: شکیب جاوید