جغرافیای طبیعی و اقلیم تانزانیا

  • کد خبر: 1704
  • منبع خبر: کتاب «شیعیان تانزانیا»

خلاصه تانزانیا کشوری در شرق آفریقا است که با حدود 945000 کیلومتر مربع یکی از بزرگ ترین کشورهای شرق آفریقا به شمار می رود.


تانزانیا کشوری در شرق آفریقا است که با حدود 945000 کیلومتر مربع یکی از بزرگ ترین کشورهای شرق آفریقا به شمار می رود. این کشور از شمال به اوگاندا و کنیا، از جنوب به موزامبیک، مالاوی و زامبیا، از غرب به جمهوری دموکراتیک کنگو (زئیر)، بوروندی و رواندا و از شرق به اقیانوس هند محدود است.

تانزانیا را از نظر آب و هوایی و اوضاع طبیعی می توان به سه ناحیه مشخص تقسیم کرد:

1- نوار ساحلی و نواحی نزدیک به ساحل که به مساحت 160 کیلومتر از دارالسلام تا مرزهای کنیا امتداد یافته است. این منطقه دارای آب و هوای گرمسیری است و میانگین دما در آن 27 درجه سانتیگراد است و میانگین بارندگی سالانه آن 750 تا 1400 میلی متر است.

2- فلات مرکزی وسیع با میانگین 1200 متر ارتفاع از سطح دریا که بخش بزرگی از این کشور را پوشانده است. این بخش دارای آب و هوایی گرم و خشک است و میانگین بارندگی آن از 500 میلی متر در سال بیشتر نیست.

3- مناطق کوهستانی و حاشیه دریاچه ها که دارای آب و هوای نسبتا معتدل است و میانگین بارندگی سالیانه در بخش شرقی آن به 750 تا 100 میلی متر و در نواحی غربی به 3000 تا 3250 میلی متر می رسد. حدود 40 درصد از مساحت تانزانیا را جنگل در برگرفته است. این جنگل ها نیز در تنوع آب و هوایی کشور نقش مهمی دارند و در مناطق مختلف وجود دارند. (دایره المعارف، 14، 360).

تانزانیا از نظر عوارض طبیعی نیز موقعیت ویژه ای دارد. مرتفع ترین قله آفریقا، قله کلیمانجارو با 5895 متر ارتفاع در این کشور است؛ در عین حال کف دریاچه تانگانیکا که با 358 متر پایین تر از سطح دریا پست ترین نقطه آفریقا است نیز در تانزانیا قرار دارد. علاوه بر کوه کلیمانجارو، قله های مرتفع مهم دیگری هم در تانزانیا وجود دارد و می توان به پارو مرو(4566 متر) در شمال، کوه های انگورو(2114 متر) و اولوگورو (2650 متر) و اوسامبارا در شمال شرق، کیپنگر(2520 متر)، رونگو(2960 متر)، امبیا(2826 متر)، امبیزی (2418 متر) و پروتو، در جنوب تانزانیا و کوه ماکاری(2578 متر) در غرب کشور اشاره کرد. بعضی از قله های این کوه ها آتشفشانی هستند و اختلاف ارتفاع در تانزانیا موجب پدید آمدن مناطق جلگه ای مرتفع و ایجاد دره ها و دریاچه ها شده است. قسمت عمده نقاط داخلی تانزانیا از دشت هایی با شیب ملایم و جلگه هایی که توسط تپه های منفرد و پراکنده از هم جدا گردیده تشکیل شده است. نقاط ساحلی این کشور نیز به صورت شنی و یا مرجانی است. (امینی، 1375، 3).

رودخانه های متعددی در تانزانیا جاری است که بخش مهمی از آب آشامیدنی مردم و کشاورزی کشور را تامین می کنند. بزرگ ترین رودخانه تانزانیا رودخانه روفیجی با نهصد کیلومتر طول است. این رودخانه از بلندی های جنوب تانزانیا سرچشمه می گیرد و پس از آبیاری بخش های بزرگی از جنوب تانزانیا در پایان مسیر خود به اقیانوس هند می ریزد. رودخانه های مهم دیگر تانزانیا روو، وامی و پانگانی است که آنها نیز به اقیانوس هند سرازیر می شوند. برخی رودخانه های کوچک دیگر مانند رووما، اوگالا، نیکونگا و کاگرا به باتلاق های داخلی یا دریاچه های تانگانیکا، ویکتوریا و نیاسا می ریزند.

این رودخانه ها در آبیاری فلات مرکزی تانزانیا نقش مهمی دارند. با این همه، تانزانیا در مناطق داخلی و فلات مرکزی از نظر آب آشامیدنی با مشکلاتی مواجه است و در فصل خشک (ژوئن تا سپتامبر) و نیمه خشک (اکتبر تا فوریه) بسیاری از کشاورزان از بی آبی و کم آبی رنج می برند؛ اما در ماه های پرآب، باران های پی در پی منجر به سرازیر شدن سیلاب در مناطق داخلی کشور می شود و خسارات فراوانی به مزارع وارد می کند. (عرب احمدی، 1384، 3).

تانزانیا سه دریاچه مهم دارد، در شمال این کشور دریاچه ویکتوریا در مرز اوگاندا، در غرب دریاچه تانگانیکا در مرز زئیر و بروندی و در جنوب دریاچه نیاسا در مرز مالاوی قرار دارد. دریاچه ویکتوریا به مساحت 68800 کیلومتر مربع، بزرگ ترین دریاچه آفریقا است که بین کشورهای تانزانیا، کنیا و اوگاندا واقع شده است و عمق متوسط آن 40 متر است. این دریاچه دومین دریاچه بزرگ آب شیرین جهان است و سرچشمه بزرگترین شاخه رود نیل سفید به شمار می رود. دریاچه تانگانیکا نیز سومین دریاچه بزرگ آب شیرین جهان است و بین چهار کشور بروندی، جمهوری دموکراتیک کنگو، تانزانیا و زامبیا قرار دارد و آب آن به رود کنگو و در نهایت به اقیانوس اطلس می ریزد؛ مساحت آن 238900 کیلومتر مربع است و با عمق متوسط 570 متر عمیق ترین دریاچه آفریقا است. دریاچه نیاسا که به دریاچه مالاوی نیز معروف است، از نظر وسعت سومین دریاچه بزرگ آفریقا و نهمین دریاچه بزرگ جهان است که بین مالاوی، موزامبیک و تانزانیا واقع شده و موضوع سهم از این دریاچه مورد اختلاف بین مالاوی و تانزانیا است. مساحت این دریاچه 29600 کیلومتر مربع است. (دفتر مطالعات، 1388، 2).

این سه دریاچه علاوه بر این که مرز طبیعی تانزانیا با کشورهای همجوار به شمار می رود، از نظر بازرگانی و اقتصادی نیز اهمیت زیادی دارند. آب شیرین این دریاچه ها یکی از منابع تامین آب آشامیدنی و کشاورزی تانزانیا هستند و در داخل تانزانیا نیز دریاچه های کوچک تری مانند روکوا، ایاسی، ناترون و مانیارا وجود دارد. (امینی، 1375، 2).

تانزانیا جزایر مهمی نیز همچون انگوجا، پمبا، تومباتو و مافیا دارد. از نظر تقسیم بندی انگوجا، پمبا و تومباتو به همراه ده ها جزیره کوچک دیگر، مجمع الجزایر زنگبار را تشکیل داده اند که از نظر تاریخی منطقه ای جدا از سرزمین اصلی تانزانیا است و در سال 1964 م بخشی از تانزانیا شد. گروهی از دانشمندان معتقدند این جزایر از سنگ های مرجانی دریا به وجود آمده اند گروهی دیگر نیز معتقدند این جزایر مانند جزیره بزرگ ماداگاسکار بخشی از قاره آفریقا بوده اند که هزاران سال پیش براثر حوادث طبیعی و فشار دریا از این قاره جدا گشته اند. مافیا جزیره مهم دیگر تانزانیا است که بخشی از استان ساحلی جنوب محسوب می گردد.

 

منبع: کتاب «شیعیان تانزانیا، وضعیت دینی، فرهنگی و اجتماعی»/ سید احمد سیدمرادی/ ص 21- 24.