قبیله های مهم تانزانیا

  • کد خبر: 1707
  • منبع خبر: کتاب «شیعیان تانزانیا»

خلاصه قبیله سوکوما (Sukuma) از گروه نژادی بانتو بزرگ ترین قبیله کشور تانزانیا است. افراد این قبیله در حاشیه جنوبی دریاچه ویکتوریا و در منطقه وسیعی از شمال غرب کشور زندگی می کنند.


1- قبیله سوکوما (Sukuma) از گروه نژادی بانتو بزرگ­ترین قبیله کشور تانزانیا است. افراد این قبیله در حاشیه جنوبی دریاچه ویکتوریا و در منطقه وسیعی از شمال غرب کشور زندگی می کنند. مردم سوکوما عموما کشاورز و گله­دارند. آنها تا پیش از قرن بیستم در مقابل هیئت های میسیونری و نفوذ غرب مقاومت کردند و از ابتدای قرن بیستم در اثر توسعه صنعت کتان به پیشرفت های قابل توجهی دست یافتند. امروزه تجارت بخش مهمی از منطقه شمال غرب تانزانیا و شهر موانزا در دست افراد قبیله سوکوما است.

2- قبیله نیاموزی(اینامزوزی): نیز متعلق به گروه نژادی بانتو است. افراد این قبیله در شهر تابورا و مناطق اطراف آن زندگی می کنند. در قرن نوزدهم میلادی این قبیله بر اثر شجاعت و هوش سرشار، موج هراس کاشفان اروپایی که قصد ورود به قلمرو آن ها را داشتند، شدند. نیاموزی ها در اواخر قرن نوزدهم به مقابله با پیشروی سلاطین عمانی در مناطق داخلی تانگانیکای آن زمان پرداختند و در سال 1880 م پایگاه سلاطین زنگبار در تابورا را مورد حمله قرار دادند. در طی چند دهه گذشته، خشکسالی تابورا و مناطق اطراف آن، حمله مگس های تسه تسه به مزارع کشاورزی و کمبود آب، ضرباتی را بر افراد این قبیله وارد آورد و فقر آن ها را تشدید کرد؛ با این حال آن ها هنوز از مهم ترین قبایل تانزانیا محسوب می شوند.

3- قبیله هایا: از گروه نژادی بانتو در شمال غرب قبیله نیاموزی و در اراضی بسیار حاصلخیز حاشیه دریاچه ویکتوریا زندگی می کنند. بیشتر افراد این قبیله کشاورز هستند و مهم­ترین محصول آن ها قهوه و چای است و در حال حاضر بزرگ ترین تولیدکنندگان قهوه در تانزانیا به شمار می روند. در طی قرن نوزدهم میلادی بسیاری از آنها ائتلافی را با پادشاهی قدرتمند یوگاندا تشکیل دادند و به مقابله با اعراب تجار برده که به مناطق آن ها حمله می کردند، پرداختند. پس از ورود آلمانی ها به تانگانیکا گروه های هایا که از قدرت نظامی قابل ملاحظه ای برخوردار بودند، تحت فشار قرار گرفتند و برای تضعیف قدرت، آن ها را به شاخه های متعددی تقسیم کردند. زنان هایا در زمره بهترین صنعت گران کشور به شمار می روند و علاوه بر آن در آرایش موی زنان به شیوه سنتی مهارت خاصی دارند. (عرب احمدی، 1384، 49).

4- قبیله هه هه: از گروه نژادی بانتو و از قبایل بزرگ و مشهور تانزانیا است که در منطقه جنوبی کشور استقرار دارد. شغل اصلی مردمان هه هه کشاورزی و محصولات مهم آن ها ذرت، لوبیا و گندم است. آن ها علاوه بر کشاورزی به تربیت گاو و گوسفند نیز اشتغال دارند. قبیله هه هه از قبایل شجاع و جنگجوی تانزانیا محسوب می شود و افراد آن در دوره استعمار آلمان طی جنگی موسوم به ماجی ماجی به جنگ با اشغالگران پرداختند و اگرچه شکست خوردند ولی ضربات سختی نیز به نیروهای آلمانی وارد آوردند. روحیه جنگجویی هنوز در بین افراد هه هه باقی مانده است و بسیاری از آن ها در جوانی به عضویت ارتش و نیروهای انتظامی تانزانیا در می آیند. بیشتر آن ها مسیحی هستند و در زمره تحصیل کرده­ترین مردم کشور به شمار می آیند و بسیاری از افراد قبیله به مشاغل مهمی در بخش های دولتی و خصوصی دست یافته اند.

5- قبیله ماکونده: این قبیله نیز متعلق به نژاد بانتو است. افراد این قبیله سالیان دراز پیش، از موزامبیک به جنوب تانزانیا مهاجرت کردند و در جنوب غربی قبیله هه هه و در ارتفاعات واقع در امتداد سواحل جنوبی تانزانیا موسوم به فالت ماکونده استقرار یافتند. شیوه زندگی مردمان این قبیله توام با حفظ آداب و رسوم فرهنگی و دفاع از قلمرو خویش در بین تمام قبایل تانزانیا شاخص و منحصر به فرد است. شغل آن ها کشاورزی و گله داری است و علاوه بر آن به ساخت صنایع بسیار زیبای چوبی اشتغال دارند. مجسمه های چوبی ماکونده موسوم به «امپینگو» در سراسر شرق آفریقا شهرت زیادی به دست آورده­اند.

6- قبیله ایراکوه: این قبیله از نژاد کوشیتیک به شمار می رود و از لحاظ خصوصیات نژادی از شاخص ترین قبایل کشور تانزانیا است. مردمان این قبیله اصالت خود را از بین النهرین می دانند که به این منطقه مهاجرت کرده اند. آن­ها در جنگل ها و مراتع سرسبز ارتفاعات مرکز منطقه امبولو استقرار دارند و به گله داری و کشاورزی می پردازند. این قبیله در اوایل قرن نوزدهم از ارتباط با بازرگانان، میسیونرهای مذهبی و دیگر اروپاییان دوری جستند، اما به اجبار دولت انگلستان مجبور به کاشت محصولاتی چون ذرت و ارزن شدند. پس از استقلال تانزانیا ایراکوه ها تلاش کردند تا سیستم قانون گذاری دوره پیش از استقلال خود را احیا کنند. آن ها در دوره حاکمیت نایرره مورد توجه رهبران تانزانیا قرار داشتند و در حال حاضر نیز در پروژه های توسعه اجتماعی، کشاورزی و تجاری کشور نقش فعالی دارند.

7- قبیله چاگا: این قبیله از بزرگ ترین قبایل تانزانیا است و مردم آن بیشتر در شمال شرق تانزانیا در شمال استپ های ماسائی و در دامنه کوه کلیمانجارو زندگی می کنند. شغل و حرفه اصلی آن­ها کشاورزی است و از فعالیت های شاخص آن ها بهره گیری از نوعی سیستم آبیاری است که آب مصرفی زمین های کشاورزی را تا 180 متر بالاتر از سطح رودخانه بالا می برد. افراد قبیله چاگا در شهرهای شمالی تانزانیا پراکنده اند و بیشتر به کاشت قهوه و پرورش انگور می پردازند. آنان از اولین قبایل تانزانیا بودند که تحت تاثیر هیئت های میسیونری قرار گرفتند و به مسیحیت روی آوردند.

8- قبیله گوگو: قبیله سنتی گوگو از گروه نژادی بانتو است که در جنوب غربی استپ های ماسائی در شهر دودوما و مناطق اطراف آن سکونت دارند و از طریق کشاورزی و گله داری امرار معاش می کنند. خشکسالی های چند دهه گذشته مشکلات جدی برای آن ها ایجاد کرده است و اقدامات دولت برای بهبود وضعیت آن ها نیز چندان موثر واقع نشده است.

9- قبیله ها: این قبیله از گروه نژادی بانتو و از سنتی ترین قبایل کشور تانزانیا است. افراد این قبیله در امتداد مرزهای کشور بوروندی بین دریاچه ویکتوریا و دریاچه تانگانیکا و به صورت ابتدایی زندگی می کنند. مردمان ها در بوته­زارها و جنگل­های انبوه این منطقه به صورتی پراکنده زندگی می کنند و از طریق تربیت گاوهای با شاخ بلند امرار معاش می نمایند. کودکان قبیله هیچ گونه پوششی به تن نمی کنند و زنان و مردان نیز تنها تکه پارچه­ای به دور خود می پیچند. مردم این قبیله بسیار خرافاتی هستند و عقاید مذهبی آن ها را هاله ای از افکار رمزآلود در برگرفته است. آن­ها پیشینیان خود را بسیار گرامی می دارند و روح اجدادشان را ناظر بر اعمال می دانند. محل زندگی مردم ها، بارها مورد حمله مگس­های تسه تسه قرار گرفته و خسارت­های سنگینی بر آن­ها وارد شده است. رقص های سنتی این قبیله از زیباترین رقص های قبایل تانزانیا محسوب می شود.

10- قبیله یائو: این قبیله از قبایل مشهور در کشور های تانزانیا، مالاوی و موزامبیک است. براساس تاریخ شفاهی مردمان این قبیله در نیمه اول سده نوزدهم از شمال موزامبیک به مالاوی و تانزانیا مهاجرت کردند. آنان در نیمه این قرن به واسطه­گری بین اعراب تاجر برده و قبایل برده فروش آلولو و ماکوانگا پرداختند و از این طریق درآمد قابل توجهی به دست آوردند. یائوها در نتیجه رابطه با اعراب به اسلام روی آوردند. شغل آن­ها کشاورزی است و محصولات عمده آن ها را تنباکو و ذرت تشکیل می دهد.

11- قبیله انگونی: افراد این قبیله تا پیش از قرن نوزدهم میلادی در منطقه ناتال آفریقای جنوبی سکونت داشتند. آن ها در سال 1818 م در اثر حملات ارتش زولوها به شمال فرار کردند و در اطراف دریاچه تانگانیکا استقرار یافتند. در حال حاضر مردم این قبیله در کشورهای زامبیا، تانزانیا و موزامبیک اقامت دارند. آن ها در دوره حاکمیت انگلستان زبان بومی خود را از دست دادند و امروزه به زبان نیانجا صحبت می کنند. شغل اصلی افراد این قبیله در تانزانیا کاشت ذرت و گله داری است.

12- قبیله ماسائی: این قبیله یکی از قبایل موجود در بین دو کشور کنیا و تانزانیا است که افراد آن در منطقه ای واقع در مرز دو کشور و در دره ریفت سکونت دارند. این قبیله به گروه نژادی نیلو – حامی تعلق دارد و بیشتر آن ها به دامداری می پردازند. آنها به دلیل نظم و شجاعتی که داشتند همیشه مایه رعب و وحشت قبایل مجاور خویش بودند و با حمله به آنها دام­های آنان را می ربودند. طبق باور ماسائی­ها خداوند تمام گله گاو های دنیا را به آن ها اعطا کرده است.

13- قبیله هادزابه: این قبیله از ابتدایی­ترین قبایل موجود در کشور تانزانیا است که با وجود جمعیت اندک، بخش عظیمی از آداب و رسوم بسیار کهن قبایل بانتو را در خود جمع کرده است. افراد این قبیله که حدود 1500 نفر هستند در شمال تانزانیا در قلب جنگل های آروشا، سینگیدا و شینیانگا زندگی می کنند و خود را واتیندیگا می خوانند. زندگی خود را صرفا با شکار حیوانات و جمع آوری میوه های جنگلی سپری می کنند. دین هادزابه ها تقدیس اجداد و پیشینیان است و خدای بزرگ آن ها هاینه نامیده می شود.

مجمع الجزایر زنگبار برخلاف سرزمین اصلی تانزانیا فاقد قبایل و گروه های قومی متعدد است و تنها چند گروه قومی در مناطق مختلف آن زندگی می کنند. این قبایل که براساس خصوصیات زبانی به نژاد بانتو تعلق دارند خود را شیرازی الاصل می دانند. مهم­ترین این قبایل عبارتند از:

الف: قبیله وا- هادیومو که اکثریت مردم زنگبار را تشکیل می دهند. آن ها بومیان اصلی جزیره انگوجا به شمار می روند و بیشتر در جنوب و شرق این جزیره سکونت دارند. آن ها خود را از نسل شیرازی های مهاجر به این سرزمین می دانند و خود را شیرازی هادیمو می خوانند.

ب: قبیله وا- تومباتو که ساکن جزیره تومباتو و از قبایل قدیمی زنگبار به شمار می روند. این قبیله خود را از نسل شیرازی های مهاجر به این جزیره می دانند و معمولا از نام شیرازی به عنوان پسوندی برای خود استفاده می کنند.

ج: قبیله وا- پمبا که مهم ترین گروه قومی جزیره پمبا و جزایر کوچک اطراف آن به شمار می رود. این گروه نیز خود را از نسل شیرازی های مهاجر به شرق آفریقا می دانند و نام اصلی قبیله خویش را شیرازی پمبا می خوانند.

د: قبیله وا- دیبا که در غرب جزیره پمبا استقرار دارند و با توجه به اینکه در قرون نخستین اسلامی اعراب مسلمان جزیره مالدیو را دیبا می خواندند، این ظن قوی وجود دارد که مردمان مزبور از مالدیو به این جزیره مهاجرت کرده باشند.

ه: طایفه شیرازی که با همین نام در بخش هایی از زنگبار زندگی می کنند و خود را از نسل ایرانیان مهاجر می دانند. (عرب احمدی، 1394، 41).

 

منبع: کتاب «شیعیان تانزانیا، وضعیت دینی، فرهنگی و اجتماعی»/ سید احمد سیدمرادی/ ص 25- 28.