ادیان و مذاهب در گامبیا

  • کد خبر: 1801
  • منبع خبر: برگرفته از «کتاب گامبیا»

خلاصه ایمان مذهبی و تعهد به اصول و سنت های اخلاقی- اجتماعی از ویژگی های غیرقابل انفکاک زندگی مردم این کشور به شمار می رود و در گذشته بیشتر ساکنان این سرزمین آنیمیست بودند. با ورود ادیان اسلام و مسیحیت این قبیل اعتقادات سنتی با ادیان بزرگ الهی ادغام شد.


اساساً مذهب در آفریقا و بالطبع کشور گامبیا بعنوان یکی از مولفه های مهم و تعیین کننده در زندگی فردی و اجتماعی مطرح می باشد.

ایمان مذهبی و تعهد به اصول و سنت های اخلاقی- اجتماعی از ویژگی های غیرقابل انفکاک زندگی مردم این کشور به شمار می رود و در گذشته بیشتر ساکنان این سرزمین آنیمیست بودند (اعتقاد به اینکه برخی جانداران دارای نیروی فوق العاده هستند). با ورود ادیان اسلام و مسیحیت این قبیل اعتقادات سنتی با ادیان بزرگ الهی ادغام شد. قانون اساسی کشور، ادیان مذکور را به رسمیت شناخته و مردم را در انتخاب دین و عمل به شعائر آن دارای حق می داند. هیچ کسی به علت تغییر دین خود تحت پیگرد نمی باشد. البته نظام های اجتماعی سنتی به ویژه جامعه مسلمانان معمولاً چنین اجازه را به افراد نمی دهد که آزادانه دین خود را تغییر دهند در مواردی حتی ممکن است مورد مواخذه یا آزار قرار گیرند.

1- ادیان مذاهب عمده و پیروان هر کدام

تعداد پیروان ادیان درگامبیا عبارتنداز:

-اسلام 90 درصد

-مسیحیت 9 درصد

-آنیمیسم 1 درصد

مسلمانان گامبیا اکثریت جمعیت کشور را تشکیل می دهند این عده عمدتاً سنی و مالکی مذهب بوده و از پیروان فرقه های تیجانیه و مریدیه و قادریه هستند. تعداد پیروان فرقه تیجانیه در اکثریت می باشد. یحیی جامه رئیس جمهور گامبیا از پیروان فرقه تیجانیه می باشد.

همچنین تعداد احمدیه و بهائی ها نیز بسیار محدود بوده و عمدتاً به کارهای تجاری مشغول می باشند. حضور فعال در مساجد، نمازها و اعیاد مذهبی شکوه خاصی را به جامعه مسلمانان این کشور می دهد.

عموم پیروان مسیحیت در گامبیا را کاتولیک تشکیل می دهند که عموما در شهرها زندگی می کنند. اکثر مسیحیان در ادارات دولتی و آموزشی و هم چنین مشاغل تجاری مشغول به کار هستند.

پیروان  اعتقادات طبیعت پرستی یا به عبارت انگلیسی آن آنیمیست ها عموما در مناطق روستایی و جنگلی دور از مراکز شهری زندگی می کنند. به علت محدود بودن تعداد آنیمیست ها شناسایی آنان بسیار دشوار بوده و عموماً از طریق مراسم های سنتی یا اعتراف خودشان قابل شناسایی هستند.

 

تاریخچه رشد اسلام در گامبیا

دین اسلام از قرن یازدهم میلادی وارد سرزمینی شد که بخشی از آن امروزه گامبیا نام دارد. بررسی بستر تاریخی رشد دین اسلام در این سرزمین حکایت از این واقعیت دارد که فرقه های مذهبی نقش قابل توجهی در آن ایفا کرده اند و رفتارهای مذهبی عموماً توسط رهبران فرقه های مذهبی رهبری و هدایت می شود.

 

مراکز آموزش دینی اسلامی

در کشور گامبیا اکثریت مسلمان آن، زمینه را برای شکل گیری سازمان و تشکیلات مذهبی فراهم نموده است علیرغم این وضعیت به دلیل وجود مذاهب و فرقه های مختلف در میان پیروان دین اسلام تشکیلات منسجم و فراگیری بین مسلمانان وجود ندارد. تشکیلات مذهبی موجود هم به صورت محدود و سنتی در مساجد  فعالیت کرده و توسط ائمه جماعات مساجد اداره می شود. البته تعدادی مؤسسه و سازمان مذهبی با حمایت برخی کشور های اسلامی فعالیت می کنند که فعالیت این قبیل تشکل ها هم محدود می باشد.

از سوی دیگر تعداد زیادی مدارس قرآنی نیز در این کشور وجود دارد که در زمینه علوم قرآنی برای کودکان و نوجوانان آن کشور به فعالیت مشغول می باشند. برخی از این مدارس قرآنی با کمک های مالی موسسات فرهنگی و مذهبی در کشورهایی نظیر عربستان سعودی لیبی و مراکش و با مدیریت و هدایت شخصیت های مذهبی گامبیایی فعالیت می کنند.

 

نفوذ ادیان و مذاهب  

همانطوری که قبلا ذکر گردید در بسیاری از کشورهای آفریقایی سیاه و منطقه غرب آن، مذهب به صورت مؤلفه مهم و تعیین کننده در رفتارهای شخصی و اجتماعی درآمده است بنابراین مذهب که عموماً به صورت فرقه های مختلف متجلی شده است نقش زیادی در تعیین جهت و چگونگی برخی تحولات اجتماعی و فرهنگی در سطح کشورهای فوق ایفا می کند. جامعه گامبیا نیز مصداقی از چنین وضعیتی می باشد.

روحانیون و افراد مرتبط با نهادهای مذهبی از تقدس خاصی برخوردار بوده و مورد احترام پیروان آن مذهب و فرقه می باشند. هرکدام از این مذهب و فرقه ها دارای تشکیلاتی هستند که در رأس آن، خلیفه یا رهبر مذهبی قرار داشته و شخص رهبر نیز مورد احترام پیروان آن مذهب و فرقه می باشند.

با توجه به موقعیت جغرافیایی گامبیا عموم فعالیت های تشکیلاتی مذاهب بصورت قابل توجهی متاثر از فعالیت های مذهبی و فرقه ای در سنگال می باشد. رهبران فرقه های مذهبی حتی روی شخصیت ها و مقام های سیاسی کشور نیز نفوذ دارند و مورد احترام مقام های دولتی می باشند هر چند که عملا از دخالت در مسائل و امور سیاسی منع شده اند و این شاید مرز نفوذ و تاثیرگذاری مذهب در گامبیا و بسیاری از کشورهای غرب آفریقا باشد.

در این میان بایستی به جایگاه خاص فرقه هایی مانند تیجانیه و مریدیه اشاره کرد فرقه تیجانیه دارای فرقه های زیادی در گامبیا بوده و بسیاری از رهبران سیاسی بویژه آقای یحیی جامعه از پیروان این فرقه می باشد فرقه تیجانیه دارای قرابت های زیادی با مکتب تشیع داشته و اهل بیت پیامبر اسلام علیهم السلام مورد احترام خاص این فرقه می باشد.

پس از به قدرت رسیدن یحیی جامه رعایت احکام و مسائل دینی مورد توجه ویژه وی بوده و جامه تلاش دارد تا خود را یک فرد دیندار معرفی نماید که البته یک سری ملاحضات و انگیزه های سیاسی نیز در این قبیل حرکت ها دخیل می باشد.

علیرغم این تلاش ها برای رعایت موازین و اصول دینی به روحانیون مذهبی اجازه ورود به عالم سیاست با انگیزه های دینی داده نمی شود چرا که در گامبیا نیز همانند عموم کشورهای دیگر اندیشه جدایی دین از سیاست جاری بوده و هیچ حزب یا گروهی با استفاده از موقعیت ها و اعتقادات مذهبی وارد فعالیت های سیاسی گردد.

 

منبع: «کتاب گامبیا»/ به سفارش دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی

مشخصات نشر: تهران وزارت امور خارجه مرکز چاپ و انتشارات 1387

براساس آمار و منابع مورد بازدید جمعیت مسلمانان بین 95 تا 95 درصد ذکر شده است جامعه مسیحیت نیز بین 5 تا 95 درصد ذکرشده است.