حوزه های علمیه و موسسات اسلامی در شرق آفریقا (2)

  • کد خبر: 1858
  • منبع خبر: خبرگزاری رسمی حوزه

خلاصه حجت الاسلام و المسلمین سیدمحمد شاهدی نماینده سابق المصطفی(ص) در تانزانیا به برخی از مراکز مهم وابسته به حوزه اهل‌البیت علیهم‌السلام کیگوما اشاره کرد:


مراکز مهم وابسته به حوزه اهل‌البیت علیهم‌السلام کیگوما

حجت الاسلام و المسلمین سیدمحمد شاهدی نماینده سابق المصطفی(ص) در تانزانیا به برخی از مراکز مهم وابسته به حوزه اهل‌البیت علیهم‌السلام کیگوما اشاره کرد:

1- مرکز ماندیگا

این مرکز در منطقه ماندیگا و در 15 کیلومتری شهر کیگوما واقع‌شده که دارای 200 نفر دانش‌آموز است، در این مرکز علاوه بر تدریس دروس دینی، دروس آکادمی نیز تدریس می‌شود، فعالیت‌های این مرکز متوقف بر دانش‌آموزان نمی‌شود، بلکه در کنار کارآموزشی، مبلّغینی نیز در بین مردم مشغول تبلیغ مذهب هستند، بسیاری از مردم این منطقه، معتنق به مذهب تشیع شده‌اند.

 

2- مرکز سیمبو

این مرکز در منطقه سیمبو و در فاصله 40 کیلومتری کیگوما واقع‌شده که با کمک خیّرینی از خوجه در زمینی به مساحت 3000 مترمربع بناشده است. در این مراکز علاوه بر فعالیت‌های آموزشی، برنامه‌های تبلیغی نیز اجرا می‌شود.

 

3- مرکز بسانزا

این مرکز در منطقه‌ای از توابع شهرستان کسولو که دوّم ین شهر مهم استان کیگوما به‌حساب می‌آید، واقع‌شده است، از محسنات این مرکز این است که یکی از شیوخ بزرگ این منطقه وقتی به مذهب تشیع تشرف پیدا می‌کند، همه پیروان وی نیز شیعه شده و این مرکز و مسجد که در جوار آن است، به وی واگذار گردیده و مبلّغینی از شیعیان در آن مشغول به تبلیغ‌شده‌اند.

 

4- مرکز روتاله

مرکز مذکور، در حومه شهر کیگوما واقع‌شده که تعدادی از فارغ‌التحصیلان حوزه اهل‌البیت علیهم‌السلام کیگوما، در آن مشغول به تدریس و تبلیغ می‌باشند.

 

5- مرکز ماکزیگا

منطقه ماکزیگا، در فاصله 120 کیلومتری کیگوما واقع و یکی از مهم‌ترین و بزرگ‌ترین مناطق استان به‌حساب می‌آید، این مرکز در زمینی به وسعت 2500 مترمربع ساخته‌شده که یکی از خیرین خوجه بودجه آن را تأمین کرده است.

 

6- مرکز سُنوکا

این مرکز در منطقه سُنوکا و در 100 کیلومتری شهر کیگوما و در ساحل دریاچه تانگانیکا قرار دارد.

 

7- مسجد صاحب‌الزمان منطقه اوجی جی

این مسجد همان مسجد قدیمی جماعت شیعیان خوجه اثنی عشری شهر کیگوما است که در سال 1385 هجری شمسی با کمک یکی از بازاریان تهران، به نام حاج قادری و اختصاص مبلغ قابل‌توجهی و با مدیریت شیخ عبدالواحد عبیات، به‌کلی ویران و به‌جای آن مسجد جدیدی برای شیعیان بومی منطقه ساخته شد. می‌توان گفت؛ این مسجد بزرگ‌ترین محل تجمع شیعیان شهر کیگوما است.

 

حوزه بلال مسلم میشن

نماینده مقام معظم رهبری در غرب آفریقا در بخش دیگری از گفت و گوی خود به حوزه بلال مسلم میشن دارالسلام در تانزانیا اشاره کرد و گفت: این حوزه، از قدیمی‌ترین حوزه‌ها و می‌توان گفت؛ اولین حوزه علمیّه شیعه در آفریقا است که توسط مرحوم سید سعید اختر رضوی در سال 1964 م و با کمک برخی از خیرین شیعیان خوجه راه‌اندازی شده است.

از بدو تأسیس تاکنون دارای خیرات و برکات زیادی بوده و فارغ‌التحصیلان بسیار زیادی از این حوزه، به شهرهای مختلف و کشورهای هم‌جوار اعزام ‌شده‌اند و در حال حاضر، بیش از 60 مرکز وابسته به این حوزه، در مناطق مختلف فعالیت می‌کنند که کلیه مدرسین و مبلّغین این مراکز، از فارغ‌التحصیلان همین حوزه به‌حساب می‌آید.

از امور ملفت نظر اینکه تا زمان حضور مرحوم سید اختر رضوی این حوزه در اوج و عزت خود به سر می‌برد، و لیکن بعد از رحلت سید اختر رضوی یعنی از 2002، این حوزه رو به افول گذاشت به‌طوری‌که در چند سال اخیر تعطیل‌ شده بود، ولی اخیراً دوباره راه‌اندازی شده ولی دارای قوت و قدرت سابق خود نیست، این حوزه دارای قصه‌ها و داستان‌های بسیار زیادی است که اگر کسی ذوق داشته باشد می‌تواند داستان‌های آن را به‌صورت یک کتاب دربیاورد.

 

حوزه علمیّه قائم علیه‌السلام شهر تانگا

حجت الاسلام و المسلمین شاهدی بیان داشت: حوزه علمیّه قائم علیه‌السلام شهر تانگا یکی دیگر از حوزه های موفق آفریقا می باشد، این حوزه، در سال 2005 م، توسط آقای حسنین؛ یکی از خیرین شیعیان خوجه راه‌اندازی و مدیریت آن به آقای سید عارف نقوی؛ از فارغ‌التحصیلان حوزه علمیّه قم واگذار شد، بعد از اینکه آقای سید عارف نقوی به حوزه علمیّه بلال دارالسلام منتقل شدند، آقای سیّد حسن نجاتی؛ از فضلای ایرانی، مدیریت آن را به عهده گرفتند.

این حوزه دارای 8 مدرّس که اغلب از فارغ‌التحصیلان حوزه‌های علمیّه ایران و نجف و سوریه می‌باشند، مسئولیت تدریس طلاب را به عهده ‌دارند، می‌توان گفت؛ سطح آموزشی این حوزه، دوره کاردانی و تا حدودی دوره کارشناسی فقه و معارف بوده و طلاب آن‌ که بیش از 40 نفر می‌باشند، همگی در این دوره (کاردانی و کارشناسی) مشغول به تحصیل هستند.

استاد حوزه علمیه قم تصریح کرد: این حوزه مورد عنایت آیت‌الله‌العظمی مکارم شیرازی بوده و همه ‌ساله هیئتی از طرف معظم له جهت بازدید و برگزاری امتحانات به تانزانیا می‌آیند، در ضمن، سؤالات امتحانی آخر سال نیز از طرف دفتر معظم له طراحی و پس از برگزاری امتحانات، اوراق امتحانی به قم ارسال و توسط اساتید مدارس معظم له در قم تصحیح می‌شود.

وی گفت: اولین گروه از طلاب این حوزه، در سال 2012 فارغ‌التحصیل شدند که با هماهنگی به‌عمل‌آمده با مسئولین جامعة المصطفی العالمیّة، به این عزیزان مدرک کاردانی المصطفی تعلق گرفت، شایان‌ذکر است که از این تعداد، سه نفر جهت ادامه تحصیل به جامعة المصطفی در ایران اعزام شدند، به دوّمین گروه از فارغ‌التحصیلان این حوزه نیز، مدرک کاردانی المصطفی تعلق گرفت که طی مراسمی به آنان تقدیم شد.

این مبلغ عرصه بین الملل ادامه داد: حوزه علمیّه قائم علیه‌السلام، دارای مراکز تبلیغی و آموزشی زیادی در مناطق مختلف تانگا است که اغلب مبلّغین و مدرسین این مراکز، از طلاب فارغ‌التحصیل این حوزه می‌باشند.

مشرف عام این حوزه آقای حسنین می‌گوید: «طلاب این حوزه پس از گذراندن یک دوره پنج‌ساله، برای تبلیغ آمادگی پیدا کرده و ضرورت ندارد که آنان به ایران و نجف بروند، مردم این مناطق به مجتهد و محقق نیاز ندارند، بلکه آنان به مبلّغی احتیاج دارند که ضروریات دین را بداند و طلاب ما در این چند سال، مسائل مبتلی بها را فرامی‌گیرند».

حجت الاسلام و المسلمین شاهدی با بیان اینکه در کنار حوزه برادران، بخش حوزه خواهران با حضور بیش از 30 طلبه خواهر مشغول به فراگیری دروس حوزوی تا سطح کاردانی می باشند.

 

حوزه علمیّه خاتم الأنبیاء (ص) شهر ناکورو

این مبلغ، به فعالیت های حوزه علمیّه خاتم الأنبیاء (ص) شهر ناکورو، در کنیا اشاره کرد و افزود: این حوزه توسط آقای شیخ سالم نگا نگا، از طلاب کنیایی مشغول در حوزه علمیه قم و با کمک مالی دفتر حضرت آیت‌الله‌العظمی وحید خراسانی، چند سالی است که در شهر ناکورو، در کشور کنیا راه‌اندازی شده است، مدیریت این حوزه به عهده شیخ حسن امبوگوا، از فارغ‌التحصیلان جامعه است، تعداد سه نفر از اساتید، مسئولیت تدریس 14 نفر از طلاب در این حوزه را به عهده‌ دارند. دوره آموزشی در این حوزه 4 ساله است که طلاب در این مدت دوره تمهیدی و برخی از دروس کاردانی را فرامی‌گیرند.

از نکات قابل‌توجه اینکه، این حوزه دارای نظم و انضباط بسیار خوبی است و طلاب آن اغلب یک نظم و نظافت خاصی دارند. شایان‌ ذکر است، شهر ناکورو در فاصله 120 ک. م پایتخت این کشور واقع‌شده که اغلب ساکنین آن را مسیحیان تشکیل می‌دهند. تا چند سال قبل که شیعیان خوجه در این شهر حضور داشتند، این شهر حال و هوای خاصی را در خصوص مسائل شیعی داشت، ولی پس از هجرت شیعیان خوجه، بسیاری از فعالیت‌ها و مراسمات شیعی در این شهر تعطیل‌شده است. مراکز وابسته به شیعیان خوجه، به دنبال هجرت آن عزیزان از این شهر، نیز تعطیل‌ شده و اغلب بلااستفاده افتاده است.

وی تصریح کرد: لازم به ذکر است که این حوزه، زیر نظر فرزند ارشد حضرت آیة الله العظمی وحید خراسانی؛ حجت الاسلام و المسلمین محسن وحید خراسانی اداره می‌شود و ایشان خطوط عریضه را برای دوستان ترسیم می‌کنند، حقوق اساتید و هزینه‌های دیگر این حوزه نیز از طرف دفتر معظم له تأمین می‌شود.

این مبلغ عرصه بین الملل گفت: از آن‌جهت که آقای سالم نگانگا در ایران حضور دارد و نمی‌تواند اشراف مستمر روی حوزه داشته باشد، مدتی است که این حوزه، از جهت درسی ضعیف شده لذا می طلبد چاره ای در این خصوص اندیشیده شود.

 

حجت الاسلام و المسلمین شاهدی در ادامه به تاریخچه مختصری از سایر حوزه های علمیه قاره سیاه پرداخت که به شرح ذیل می باشد:

حوزه اهل‌البیت علیهم‌السلام شهر دودما

این حوزه، زیر نظر آقای شیخ حسین مسلم بانجی و با پشتیبانی تعدادی از خیرین شیعیان خوجه راه‌اندازی شده است، سال تأسیس آن به 2007 برمی‌گردد و سه نفر از اساتید که یکی از آن‌ها، شیخ یوسف؛ از فارغ‌التحصیلان سوریه و دو نفر دیگر که از فارغ‌التحصیلان حوزه‌های تانزانیا هستند، مسئولیت تدریس طلاب را به عهده‌ دارند. دوره آموزشی در این حوزه 4 ساله و طلاب در این مدت دوره تمهیدی و برخی از مواد کاردانی را فرامی‌گیرند و در این حوزه قریب به 30 نفر طلبه مشغول به تحصیل می‌باشند.

از امور ملفت نظر اینکه، این حوزه دارای مرکز آموزشی آکادمی است که مجموع حوزه و مدرسه آکادمی، تحت اشراف مؤسسه دارالمسلمین است که توسط آقای مسلم بانجی؛ از فارغ‌التحصیلان حوزه علمیه ایران اداره می‌شود. در بخش آکادمی این مرکز، بیش از 700 نفر دانش‌آموز، در سطوح مختلف مشغول به تحصیل می‌باشند. شهر دودوما در فاصله بیش از 400 ک.م دارالسلام به‌طرف مرکز این کشور واقع‌شده است.

 

حوزه علمیّه سیدالشهدا علیه‌السلام کیسومو، در کنیا

این حوزه، توسط آقای شیخ یوسف جمعه؛ از فارغ‌التحصیلان حوزه علمیّه سوریه و با کمک مالی مرکز اهل‌البیت علیهم‌السلام کویت و برخی از خیرین آن کشور، در سال 2006 راه‌اندازی شده است. در این حوزه، دوره تمهیدی و برخی از دروس کاردانی تدریس می‌شود و طلاب در طول 4 سال، با این دروس آشنا می‌گردند. تعداد طلاب در این حوزه، 18 نفر است که اغلب آنان از سطح علمی خوبی برخوردار هستند. شایان‌ذکر است، حوزه کیسومو در منطقه مسیحی نشین کشور کنیا و در ساحل دریاچه ویکتوریا واقع‌ شده است و فاصله آن شهر تا پایتخت کنیا 350 ک.م است.

 

حوزه علمیّه خاتم الأنبیاء صلّی الله علیه و آله و سلّم آروشا

این حوزه، در شهر آروشای تانزانیا، باهمت آقای غلام‌حسین مختار؛ از تجّار شیعیان خوجه، در سال 1998 راه‌اندازی شده است، مدیریت این حوزه به عهده شیخ مصطفی شعبان؛ از فارغ‌التحصیلان حوزه اهل‌البیت علیهم‌السلام آروشا است. دوره تحصیلی آن 4 ساله و تعداد 20 نفر طلبه که اغلب از قبیله ماسایی منطقه آروشا می‌باشند، در آن تحصیل می‌کنند.

این حوزه دارای داستان‌ها و قصه‌های مفصلی است که اغلب برمی‌گردد به اینکه آقای غلامحسین مختار که مسئول این حوزه و از طرفی عقل مدبّر و همه‌کاره آن است، فردی تاجر است، فلذا در اداره و نحوه تعامل ایشان با اساتید و طلاب، همیشه دچار چالش و درگیری بوده‌اند. دوران شکوفایی این حوزه، بعد از آقای اسعدی، دوران حضور آقای شیخ جلال بود که ایشان پس از اختلاف با آقای غلام‌حسین مختار و آمدنش به دارالسلام، این حوزه رو به افول گذاشته است.

شایان ‌ذکر است که جناب حجةالاسلام و المسلیمن آقای شیخ جواد اسعدی، مدت چهار سال در این حوزه تدریس داشتند که ثمره حضور ایشان، تربیت تعدادی از طلاب بوده که در حال حاضر هرکدام از آنان در مناطق مختلف تانزانیا، مشغول تبلیغ و تدریس می‌باشند.

آقای غلام‌حسین مختار، علاوه بر این حوزه، مدرسه‌ای نیز به همین نام، در منطقه (امتی موجه) برای قبیله ماسایی ها ساخته است که بیش از 400 نفر دانش‌آموز دختر و پسر تا مرحله دبیرستان در آن مشغول تحصیل می‌باشند.

این مدرسه از جهت تأثیرگذاری بسیار مفید است، چون قبیله ماسایی که اغلب مردمان آن انیمیست هستند، به برکت این مدرسه، تعداد زیادی از آن‌ها مسلمان و به مذهب تشیع تشرف پیدا کرده‌اند، غلام‌حسین، توانسته است تاکنون تعدادی از جوانان این قبیله را راهی دانشگاه و حوزه بکند، به خاطر خدمات ایشان به این قبیله، ماسایی ها، بسیار غلام‌حسین را دوست می‌دارند.

وی علاوه بر خدمات آموزشی، خدمات انسان دوستانه دیگری نیز از قبیل آب‌رسانی، کمک به افراد بی‌بضاعت و همچنین کمک‌های بهداشتی و درمانی برای ماسایی ها دارد. ایشان هزینه‌های کارهای خیّریه را بعضاً خود تأمین می‌کند، ولی اکثراً از طرف خیرین خوجه و برخی از شیعیان عرب و ایرانی به ایشان داده می‌شود. نکته ملفت نظر این‌که غلام‌حسین، تنها غیر ماسایی است که به زبان این قبیله صحبت می‌کند و همین امر، یکی از عوامل محبوبیت وی در بین افراد این قبیله شده است.

 

حوزه علمیّه خواهران مرکز ولی‌عصر علیه‌السلام (ویپاس)

این حوزه، در مرکز آموزشی ویپاس (کیباها) راه‌اندازی شده و مدیریت آن به عهده آقای شیخ ریاض احمد دار، از فارغ‌التحصیلان جامعه است، این حوزه در سال 2008 به نیّت تربیت مبلّغ و معلّم دینی راه‌اندازی شده است و طلاب که همگی خواهر هستند، در حال حاضر بیش از 60 نفر طلبه می‌باشند که در دوره تمهیدی دروس حوزوی را فرامی‌گیرند. از جهت سطح علمی، به خاطر نبود کادر قوی، بسیار ضعیف است. طلاب، پس از فارغ‌التحصیل شدن، مدرک دیپلم دینی از طرف مؤسسه ویپاس دریافت می‌کنند.

 

حوزه علمیّه حضرت امیرالمؤمنین علیه‌السلام ممباسا

این حوزه، در 18 ک.م شهر بندری ممباسا، در کشور کنیا و در منطقه متوگا در سال 1992 م، با کوشش آقای سهیل جان؛ یکی از خیرین خوجه و حاج رمضان نانجی؛ رییس سابق فدراسیون خوجه های آفریقا، راه‌اندازی شده است، این حوزه، مدیریت‌های متعددی را به خود دیده است که طولانی‌ترین دوره مدیریت آن، به زمان آقای شیخ حسن ملوپا؛ از فارغ‌التحصیلان حوزه علمیه قائمیه تهران برمی‌گردد.

این حوزه، دارای 13 نفر مدرّس است که اغلب آنان از فارغ‌التحصیلان حوزه علمیه سوریه هستند و برخی هم از فارغ‌التحصیلان حوزه‌های بومی شرق آفریقا می‌باشند که مسئولیت تدریس طلاب را به عهده‌ دارند و بیش از 100 نفر طلبه دختر و پسر از مناطق مختلف کنیا و تانزانیا در آن مشغول به تحصیل می‌باشند، رابطه این حوزه با نمایندگی المصطفی در تانزانیا بسیار خوب است، این نمایندگی، علاوه بر پذیرش تعدادی از طلاب این حوزه در دارالسلام، برخی از آن‌ها را نیز جهت ادامه تحصیل به ایران اعزام کرده است، در ضمن، این نمایندگی، به‌طور ماهیانه مبلغی را به اساتید آن پرداخت می‌کند.

 

حوزه علمیّه امیرالمؤمنین علیه‌السلام جزیره پمبا

این حوزه، در سال 1997 م، باهمت آقای عبدالواحد؛ یکی از تجّار شیعه بومی تانزانیا و با پشتیبانی مالی برخی از شیعیان خوجه مقیم انگلستان، در زمینی متعلق به خانواده پدری ایشان، در جزیره پمبا تأسیس‌شده است. این حوزه تا سال 2008 م، فعالیت‌های بسیار خوبی داشت و اساتیدی از فارغ‌التحصیلان حوزه اهل‌البیت علیهم‌السلام آروشا، آن را اداره می‌کردند، ولی در سال 2008 م، براثر اختلافاتی که بین اقوام اهل سنت آقای عبدالواحد و شیعیان به وجود آمد، این حوزه از طرف دولت تانزانیا، تعطیل و درب آن پلمپ گردید و مسجدی که در کنار آن به نام مسجد امیرالمؤمنین علیه‌السلام ساخته بودند نیز از طرف دولت به اهل سنت منطقه واگذار گردید و نام آن را به مسجد عمر بن خطاب تغییر دادند.

نقل می‌کنند روزی که می‌خواستند درب این حوزه را ببندند، قاضی جزیره پمبا شخصاً در بین مردم این منطقه آمده و با افتخار و با دستان خودش درب حوزه را پلمپ کرد و اعلان نمود که ما با افتخار امروز در این جزیره، یکی از مراکز شیعه را تعطیل می‌کنیم. بعد از تعطیل شدن این حوزه، شیعیان منطقه پمبا، با اجاره ساختمانی در جوار این حوزه از سال 2011، فعالیت‌های محدود حوزوی را، با مدیریت آقای عبدالله مکامی؛ از فارغ‌التحصیلان حوزه علمیه سوریه شروع نموده‌اند.

 

حوزه علمیّه بلال شهر ناکورو کنیا

این حوزه، توسط آقای رمضان نانجی؛ رییس سابق فدراسیون خوجه های آفریقا، در ساختمان بلال، راه‌اندازی شده، مدیریت آن به دست آقای شیخ علی سعید؛ از فارغ‌التحصیلان حوزه سوریه است. در این حوزه، بیش از 18 نفر از خواهران مشغول به تحصیل می‌باشند که چند نفر از اساتید فارغ‌التحصیل سوریه، مسئولیت تدریس آنان را به عهده‌دارند.

ولی اخیراً، مشکلاتی برای این حوزه پیش آمد که موجب تعطیلی آن شد و از طرفی، آقای شیخ علی، طی یک حکم جائرانه، از طرف دادگاه این شهر، به ده سال حبس محکوم گردید. آقای رمضان نانجی، حوزه بلال خواهران را به بخش برادران تبدیل نمود که در حال حاضر تعدادی طلبه برادر، در این حوزه مشغول به تحصیل هستند.

این حوزه، از جهت ساختمانی و موقعیت، از وضعیت بسیار خوبی برخوردار است، این مرکز علاوه بر کلاس‌های بسیار بزرگ و مجهز، دارای مسجد، سالن اجتماعات، خوابگاه، منزل مدیر و اساتید، درمانگاه، کتابخانه و دارالایتام نیز است.

 

حوزه علمیّه سیدالشهدا علیه‌السلام (الوحده) شهر سینگیدا

این حوزه، با پشتیبانی مرکز سیدالشهدا علیه‌السلام کویت و با مدیریت آقای شیخ عبدالکریم جمعه؛ از فارغ‌التحصیلان حوزه علمیه قائمیه تهران، در سال 2002 راه‌اندازی شده است، بخش خواهران آن نیز در سال 2010، شروع به کارکرده است. در حال حاضر، در بخش برادران 20 نفر و در قسم خواهران 40 نفر مشغول به تحصیل می‌باشند و همچنین در این حوزه، چهار نفر از اساتید، مشغول به تدریس می‌باشند. دوره آموزشی آن سه‌ساله است که طلاب برادر، پس‌ازاین دوره، وارد حوزه اهل‌البیت علیهم‌السلام آروشا می‌شوند و خواهران نیز جهت ادامه تحصیل، به مرکز ولی‌عصر (عج) کیباها می‌پیوندند.

لازم به ذکر است که شهر سنگیدا، در فاصله تقریباً بیش از 700 کیلومتری دارالسلام واقع‌شده است. این شهر، بعد از شهر دودوما، بافاصله تقریباً 300 کیلومتری از دارالسلام واقع‌شده و جمعیت این شهر، بیش از 150000 نفر است که اکثریت آن را مسلمانان تشکیل می‌دهند. شایان‌ذکر است که مسلمانان شهر سنگیدا، شهرت خاصی به فراگیری دروس دینی داشته، فلذا تعداد زیادی از علمای این کشور و بخصوص شیعیان، از این شهر می‌باشند، به برکت وجود این حوزه و فعالیت‌های تبلیغی، تعداد زیادی از مسلمانان این منطقه به مذهب تشیع تشرّف پیداکرده‌اند.

 

حوزه علمیّه حضرت زهراء علیها السلام بروندی

این حوزه در سال 2012، باهمت برخی از خیرین منطقه شرقیه عربستان و اشراف آقای شیخ یوسف ابو احمد الدمامی، تأسیس و مدیریت آن، به آقای شیخ فوزی امان واگذارشده است. این حوزه، در شهر بوجومبورا در کشور بروندی واقع و دارای 35 نفر طلبه خواهر است. لازم به ذکر است، علاوه بر تدریس دروس تمهیدی حوزوی برای طلاب، دوره‌های معارف اسلامی نیز برای خواهران منطقه برگزار می‌شود.

 

حوزه علمیّه رسول أعظم (ص) زنگبار

این حوزه، در سال 2002، توسط برخی از خیرین و پشتیبانی خوب شیعیان خوجه، در جزیره زنگبار راه‌اندازی و مدیریت آن به عهده سید حافظ؛ از فارغ‌التحصیلان حوزه علمیه سوریه گذاشته شد. تا اینکه در سال 2007، به خاطر اختلافات شدید بین شیعیان و سنی‌های این منطقه، دولت این حوزه را تعطیل نمود و متأسفانه شیعیان زیادی در این خصوص، از طرف نیروهای دولتی و سنّی‌های تندرو، مورد ضرب و شتم قرار گرفتند.

در این حوادث، یکی از افراد اهل سنّت به‌طور مشکوکی کشته شد که بعد از آن دیگر کسی نتوانست این حوزه را مجدداً افتتاح کند. بعدها، ساختمان حوزه و مسجد از طرف برخی از وهابی‌ها مورد نهب و سرق قرار گرفت، به‌طوری‌که حتّی درب و پنجره‌های آن را نیز به یغما بردند.

 

حوزه بلال شهر موانزا

این حوزه، قریب به 10 سال است که از طرف مرکز بلال، در شهر موانزا راه‌اندازی شده و تعداد بیست نفر طلبه در دوره تمهیدی، در آن مشغول به تحصیل می‌باشند، مدیریت آن به عهده آقای شیخ باقری؛ از فارغ‌التحصیلان حوزه علمیّه سوریه است.

 

حوزه علمیّه رسول اکرم (ص) نایروبی کنیا

این حوزه، قریب به سی سال است که با همت آقای سید مرتضی مرتضی و کمک خیرین خوجه و برخی از ارگان‌های ایرانی، در زمینی بسیار وسیع و ساختمان‌های مجللی بنا شده است و در سال‌های اولیه، به‌عنوان موفق‌ترین مرکز آموزشی حوزوی شیعه، در شرق آفریقا مطرح بود، ولی متأسفانه، بعد از گذشت قریب به 10 سال از عمر این مرکز پر خیرو برکت، آقای سید مرتضی مرتضی، وارد مباحث آموزشی آکادمی شدند و از همین زمان، ستاره درخشان این حوزه رو به افول گذاشت.

سید، سالیان زیادی در بخش آکادمی پذیرش داشت و در این مدت می‌توان گفت؛ مشغول به آزمون‌ و خطاها بود، به‌طوری ‌که ایشان معترف هستند که از آن تاریخ که حوزه را تعطیل نموده، تمام خیرات و برکات نیز از مرکز ایشان رخت بربسته است.

شایان‌ذکر است، بیش از 95 درصد از دانش‌آموزان این مرکز، از اتباع سومالی تبار مقیم کنیا می‌باشند که از یک تعصب خاص مذهبی برخوردار بوده و سید نتوانسته است، اندک تأثیری در عقیده آنان بگذارد، فلذا، بهترین تعبیر برای این مرکز، کمپ مهاجرین سومالی است.

آقای سیّد مرتضی مرتضی، چند سال قبل، با امضاء تفاهم‌نامه‌ای با معاونت آموزشی المصطفی، بخش حوزوی مرکز خود را، با پذیرش تعدادی طلبه، مجدداً راه‌اندازی نمود، ولی از باب اینکه ایشان از کادر علمی قوی و متون درسی برخوردار نبود، لذا می‌توان گفت؛ که این شروع، خطای دیگری بر اشتباهات این مرکز آموزشی افزود. در حال حاضر قریب به 40 نفر طلبه، در بخش حوزوی رسول اکرم مشغول به تحصیل می‌باشند که به خاطر نبود کادر آموزشی، برخی از طلاب انصراف داده و برخی دیگر نیز به امید رفتن به دانشگاه‌های آکادمی ایران، در این حوزه مانده‌اند.

 

حوزه علمیّه سیدالشهدا علیه‌السلام شهر موشی

این حوزه، در سال 2008 با حمایت مرکز سیدالشهدا علیه‌السلام کویت و مدیریت آقای شیخ معراج سالم؛ از فارغ‌التحصیلان حوزه علمیه سوریه راه‌اندازی شده است، این حوزه دارای 30 نفر طلبه، در مرحله تمهیدیه است که سه نفر از اساتید فارغ‌التحصیل حوزه اهل‌البیت علیهم‌السلام آروشا، مسئولیت تدریس طلاب را به عهده‌دارند.

 

حوزه علمیّه قم سیتی

این حوزه با کمک مالی برخی از خیرین ایرانی و شیعیان خوجه و مدیریت آقای شیخ سالم لحنکا؛ از فارغ‌التحصیلان نمایندگی المصطفی در سوریه، در یکی از نواحی شهر دارالسلام راه‌اندازی شده، در کنار این حوزه، یک باب مدرسه آکادمی در مرحله ابتدائی نیز وجود دارد، از خصوصیات این حوزه این است که طلاب آن اکثراً از مناطق جنوبی این کشور و بالتحدید از شهر کیلوا و جزیره مافیا می‌باشند. آقای شیخ سالم لحنکا، از طلاب این حقیر، در سال 1370 در تانزانیا بودند که الحمدلله دارای موفقیت‌های زیادی در نشر مذهب شیعه، در مناطق جنوبی این کشور می‌باشند.

 

حوزه علمیّه التعلیم والتربیّة

این حوزه، در مرکز ویپاس در زمینی به مساحت 3000 مترمربع بناشده و دارای ساختمان‌های خوبی است، این مرکز، توسط آقای شیخ ناصر حماد عمر؛ از فارغ‌التحصیلان جامعه و کمک مالی گروهی از تجّار خوجه موسوم به G.8 و حمایت مرکز ویپاس، در سال 2010 راه‌اندازی شد و دارای 140 نفر طلبه در مرحله تمهیدی است. 8 نفر از اساتید که اغلب آنان از فارغ‌التحصیلان المصطفی و حوزه‌های سوریه می‌باشند، مسئولیت تدریس طلاب را به عهده‌ دارند.

از خصوصیات این حوزه این است که طلاب، در کنار دروس حوزوی، دروس آکادمی را نیز فرامی‌گیرند و در طول چهار سال، علاوه بر گذراندن دوره تمهیدیه حوزوی، دیپلم خود را نیز از وزارت آموزش‌وپرورش دریافت می‌کنند، روی این اساس فارغ‌التحصیلان آن بیشتر راهی دانشگاه می‌شوند.

 

حوزه علمیّه المصطفی(ص)

این حوزه، همان نمایندگی المصطفی در تانزانیا است که در سال 1389، به ثبت رسیده و با پذیرش فارغ‌التحصیلانی از حوزه‌های بومی کشورهای شرق آفریقا، فعالیت‌های خود را در مرحله کارشناسی علوم قرآن و حدیث شروع نمود. هدف از راه‌اندازی این حوزه، تقویت و پشتیبانی از حوزه‌های بومی و به‌روز رساندن آن‌ها است.

یکی از مشوّقین راه‌اندازی این نمایندگی به سبک حوزوی، ریاست محترم جامعه المصطفی حضرت آیت‌الله اعرافی بودند. ایشان در جلسات توجیهی قبل از تأسیس، تأکید داشتند، با توجه به وجود حوزه‌های قوی و باسابقه در منطقه شرق آفریقا و بخصوص تانزانیا و کنیا، ضرورت دارد که المصطفی در این منطقه، با راه‌اندازی یک حوزه قوی، بتواند خدمتی به این نهاد مقدس شیعی بکند که الحمدلله با توصیه‌ها و پشتیبانی ایشان، این امر محقق و در حال حاضر حوزه المصطفی در تانزانیا به‌عنوان حوزه محوری و ملجأ ملاذ شیعیان و حوزویان این منطقه به‌حساب می‌آید، در خصوص فعالیت‌های این نمایندگی به‌طور مشروح در آینده اشاره خواهد شد.

 

حوزه علمیّه ابوذر غفاری

این حوزه، با مدیریت آقای شیخ شعبان مسبح و پشتیبانی مالی برخی از شیعیان خوجه، در اطراف شهر دارالسلام راه‌اندازی شده است، مرحله درسی این حوزه تا سطح تمهیدی بوده و در حال حاضر قریب به چهل نفر طلبه در آن مشغول به تحصیل می‌باشند، ازآن‌جهت که مؤسسین این حوزه، دارای افکار ضد ولایت‌فقیه و به نحوی در این زمینه تندرو می‌باشند، وجود آن در آینده، چالشی برای شیعیان تانزانیا به‌حساب خواهد آمد.

مؤسسین آن، بخصوص آقای سید زکی امام؛ فرزند ارشد مرحوم سیّد اختر رضوی، روحیه بسیار تندی نسبت به ولایت‌فقیه داشته و اساساً راه‌اندازی این حوزه را به جهت مبارزه با این فکر طراحی کرده است. ایشان با تلاش‌های زیاد، درصدد این بود که این حوزه را تحت اشراف دفتر حضرت آیت‌الله‌العظمی سید سعید حکیم درآورد، ولی مسئولین دفتر معظم له پس از دو مرتبه بازدید از تانزانیا و نشست با مسئولین این حوزه، زیر بار این درخواست نرفته‌اند.

این حوزه، به خاطر همین روحیه ضد ولایت‌فقیه به نحوی منزوی و در یک حالت رکود به سر می‌برد. لازم به ذکر است که به جهت همین طرز تفکر مسئولین این حوزه، برخی از طلاب آن به حوزه‌های دیگر ملحق شده‌اند، در ضمن، بعضی از اساتید آن، از قبیل آقای شیخ عبدالعزیزآتیک؛ از فارغ‌التحصیلان المصطفی نیز، از ادامه همکاری با آن اعلان انصراف کرده‌اند.

 

حوزه علمیّه مدینة العلم المصطفی

حوزه علمیّه مدینه العلم، به‌عنوان فرع المصطفی در زنگبار، در سال 1392، تحت عنوان دارالقرآن راه‌اندازی و مدیریت آن به آقای شیخ شعبان سومبی؛ از فارغ‌التحصیلان المصطفی در سوریه واگذار شد. پس از چندین ماه از شروع فعالیت دارالقرآن، به درخواست برخی از طلاب و اساتید این مرکز، این دارالقرآن به حوزه علمیّه، در مرحله تمهیدی تبدیل شد، تاکنون برخی از طلاب این حوزه، در نمایندگی المصطفی در تانزانیا پذیرش شدند و برخی از آنان جهت ادامه تحصیل به ایران آمدند.

 

حوزه علمیّه امام صادق علیه‌السلام بوروندی

این حوزه، در نزدیکی شهر بوجومبورا، پایتخت کشور بوروندی و مرز کشور کنگو واقع‌شده است، این حوزه توسط خیّرینی از کویت و منطقه شرقیّه عربستان، در زمین بزرگی ساخته‌شده و مدیریت آن به عهده آقای شیخ فوزی امان؛ از فارغ‌التحصیلان حوزه علمیّه آروشا است. آقای شیخ ابو احمد یوسف الدمامی، رابط بین این حوزه و خیرین کویتی و عربستانی است، در حال حاضر بیش از 50 نفر طلبه از کشور بوروندی و برخی از شهرهای شرق کنگو، در این حوزه درس می‌خوانند. پنج‌تن از اساتیدی که اغلب از فارغ‌التحصیلان حوزه‌های علمیه تانزانیا می‌باشند، مسئولیت تدریس طلاب را به عهده‌ دارند.

ادامه دارد...

 

گفت و گو: اکبر پوست چیان