حوزه های علمیه و موسسات اسلامی در شرق آفریقا (4)

  • کد خبر: 1862
  • منبع خبر: خبرگزاری رسمی حوزه

خلاصه تانزانیا دومین کشور این قارّه است که جمعیت زیادی از شیعیان در آن زندگی می‌کنند و می‌توان عصر حاضر در این قارّه را عصر طلایی تشیع دانست.


لجنة سیدالشهدا علیه‌السلام

از دیگر مؤسسات شیعه فعّال در شرق آفریقا و بخصوص در تانزانیا، لجنة سیدالشهدا علیه‌السلام کویت است، این لجنه که توسط حاج جمیل کمال و حاج صالح عاشور و همچنین با کمک مالی برخی از خیرین کویتی تأسیس ‌شده، در این کشور فعالیت بسیار خوبی دارد، مؤسسه سیدالشهدا علیه‌السلام دارای مراکز و مساجد زیادی است.

مهم‌ترین مرکز آنان که توفیقات بسیار زیادی در نشر شیعه داشته، در شهر سینگیدا واقع‌شده است، این مرکز تاکنون توانسته است که صدها نفر را به مذهب تشیع دعوت نماید و سنگیدا را به دوّم ین شهر از جهت کثرت شیعیان بومی، بعد از کیگوما تبدیل نماید. حوزه علمیّه سیدالشهدا علیه‌السلام در شهر موشی، با مدیریت آقای شیخ سالم معراج و شهر کیسومو کنیا، با مدیریت آقای شیخ یوسف جمعه، از دیگر مراکز مهم وابسته به این لجنه است.

 

مؤسسه العترة فوندیشن

یکی دیگر از مؤسسات فعّال در نشر حرکت تشیع و تبلیغ مذهب حقّه، مؤسسه العترة فوندیشن است، این مؤسسه توسط بعضی از شیعیان خوجه و پشتیبانی مالی برخی از خیرین شیعه خوجه اثنی عشری و همچنین کمک‌های مؤسسات ج.ا.ایران و برخی از خیرین شیعه کشورهای عربی، به‌قصد راه‌اندازی رادیو و تلویزیون شیعه و همچنین چاپ و نشر کتاب، راه‌اندازی شده است، مرکز این مؤسسه، در شهر دارالسلام، در خیابان لیبی و در هادی آپرتمان واقع‌شده است.

مسئول فعلی آن آقای محبوب سمجی است، این مؤسسه علاوه بر یک کانال تلویزیونی، به نام آی بی ان (I.B.N) دارای یک ایستگاه رادیویی در شهر تانگا به نام رادیو معارف نیز است. در کنار این فعالیت‌ها، با استخدام برخی از محققین و پژوهشگران شیعه، تاکنون کتاب‌های زیادی را تألیف و ترجمه و چاپ نموده‌اند، می‌توان گفت؛ مهم‌ترین فعالیت این مؤسسه، بخش پژوهشی و ترجمه آن است که تاکنون کتاب‌های زیادی را یا تألیف نموده و یا به زبان سواحیلی ترجمه کرده و در تیراژهای بسیار بالای به چاپ رسانده است.

 

مؤسسه النجاح (اهل‌البیت علیهم‌السلام)

این مرکز در سال 1992 میلادی، توسط شیخ بشیر لووازا، در شهر ملالو استان لوشوتو راه‌اندازی شده، وی از تحصیل‌کرده‌های حوزه علمیّه لامو است و با الگو گرفتن از حوزه النجاح جزیره لامو، اقدام به تأسیس این مرکز نموده و فعالیت آن بیشتر تبلیغی است. پس‌ازآنکه فرزند وی آقای شیخ فهمی بشیر، از حوزه لبنان بعد 7 سال تحصیل، فارغ‌التحصیل شدند، فرعی از این مرکز را در دارالسلام، در سال 2007، راه‌اندازی کرد، این مرکز بیشتر به امور تبلیغی مشغول است، شیخ فهمی، علاوه بر تبلیغ، تعدادی طلبه نیز در سطح تمهیدی دارد. از دیگر فعالیت‌های ایشان، ارتباط خوب و مستمر با اهل سنت است، به‌طوری‌که برخی از شیعیان، وی را در قفس اتهام گذاشته و می‌گویند وی سنّی است.

 

مؤسسه امیرالمؤمنین علیه‌السلام

از دیگر مؤسسات شیعه در کشور تانزانیا، مؤسسه امیرالمؤمنین علیه‌السلام است، این مؤسسه تابع مسجد امیرالمؤمنین علیه‌السلام که اولین مسجد شیعیان بومی در دارالسلام است، است. این مؤسسه، علاوه بر اداره این مسجد، بیشتر دارای فعالیت‌های تبلیغی است. آقای شیخ مسبّح شعبان، از شیعیان قدیمی این کشور، مسئولیت این مؤسسه را به عهده دارد و بزرگ‌ترین پشتیبان مالی آن، آقای شیراز راشد؛ یکی از متمولین شیعیان خوجه است.

 

مؤسسه اهل‌البیت علیهم‌السلام الخیریّه

از دیگر مؤسسات شیعه شرق آفریقا را می‌توان، مؤسسه اهل‌البیت علیهم‌السلام ذکر کرد، این مرکز توسط آقای حاج عبدالحسین محمد بهمن، معروف به حاج بهمن و همچنین کمک‌های آقای حاج کاظم عبدالحسین و همچنین حاج عبدالرضا حسین غضنفر و برخی دیگر از تجّار کویتی، در سال 1986، فعالیت‌های خود را در شرق آفریقا و بالتحدید از جزیره لامو شروع کرد، این مؤسسه در شهرهای تانگا و ممباسا و جزیره لامو کنیا و همچنین شهر کامپالا و جینجای اوگاندا فرع‌های زیادی دارد.

آقای حاج بهمن که عقل مدبر این مرکز است، پشتیبانی بسیار خوبی را از تعدادی از افراد پرتحرک شیعه در این منطقه دارد، ایشان تاکنون توانسته است حوزه‌ها و مدارس زیادی را در منطقه شرق آفریقا راه‌اندازی کند که مهم‌ترین آن، حوزه حضرت ابوالفضل العباس علیه‌السلام در شهر تانگا و حوزه نجاح جزیره لامو و همچنین مدرسه ابتدایی و متوسطه جزیره لامو است.

این مؤسسه اخیراً یکی از مدارس بزرگ دوره متوسطه را در نزدیکی شهر ممباسا تأسیس کرده که به‌طور شبانه‌روزی خدمات آموزشی به مسلمانان ارائه می‌دهد. از افکار بسیار خوب آقای حاج بهمن، ساخت یک مرکز تجّاری و چندین آپارتمان مسکونی، جهت پشتیبانی مالی از فعالیت‌های خود در شهر ممباسا است، ایشان با ساخت این مرکز، مشکل مالی مراکز خود را تا حد بسیار زیادی حل کرده و عائدات این مرکز تجّاری، صرف مراکز وابسته به مؤسسه اهل‌البیت علیهم‌السلام در شرق آفریقا می‌شود.

 

لجنة اهل‌البیت علیهم‌السلام

این لجنه نیز از مؤسسات شیعه در شرق آفریقا است که توسط آقای حاج صالح عاشور (ابو مهدی) یکی از خیرین کویتی و پشتیبانی مالی برخی از شیعیان کویت، در این کشور فعالیت می‌کند، این مؤسسه، علاوه بر تانزانیا، در کشور کنیا نیز برخی از مراکز شیعی را تحت پوشش دارد، این مرکز اخیراً در شهر آروشا، بزرگ‌ترین حوزه علمیّه را در تانزانیا با کلیّه امکانات، در زمینی با مساحت بیش از ده هزار مترمربع بناکرده است. در مراسم افتتاح این حوزه، تعداد زیادی از تجّار کویتی و برخی از مسئولین دفتر آیت‌الله سیّد صادق شیرازی شرکت کردند، این مؤسسه گرایش زیادی به شیرازی‌ها دارد و آقای حاج صالح عاشور از مقلدین آیت‌الله سیّد محمد شیرازی است.

 

مؤسسه امام صادق علیه‌السلام

این موسسه چند سال پیش توسط شیخ جلال حمید و شیخ غوث سالم، جهت نظم بخشیدن به فعالیت‌های شیعیان بومی تأسیس‌شده است. موسسه امام صادق علیه‌السلام علاوه بر فعالیت‌های حوزوی و آموزشی دارای برنامه‌های تبلیغی نیز است، مقر اصلی آن در منطقه کیگوگو دارالسلام است و بیش از 40 مدرسه تابعه در شهرهای مختلف تانزانیا دارد.

یکی از کتابخانه‌های بزرگ شهر دارالسلام که در منطقه کاریاکو واقع‌شده، توسط این مرکز راه‌اندازی شده است، تعداد زیادی از فارغ‌التحصیلان لبنان و سوریه و همچنین برخی از فارغ‌التحصیلان ایران، از فعّالان این موسسه می‌باشند، مسئولین این مرکز در نظر دارند این موسسه را تنها موسسه شیعه بومی معرفی نمایند؛ و با توجه به اینکه از جهت مالی، توسط برخی از لبنانی‌ها تأمین می‌شود، فلذا این مرکز از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است.

 

گروه جی ایت (گروه هشت)

این گروه، متشکل از برخی از خیرین خوجه و بومی است که فعالیت‌های فرهنگی تبلیغی در بین شیعیان بومی ‌دارند. مسئول این گروه، آقای غلام داتو؛ یکی از متمولین خوجه است. یکی از مهم‌ترین فعالیت‌های این گروه را می‌توان، بورسیه کردن جوانان شیعه بومی در دانشگاه‌ها برشمرد، این گروه تاکنون توانسته است بیش از 50 نفر از برادران و خواهرانی که قدرت مالی، جهت ورود به دانشگاه ندارند را بورسیه کرده و وارد دانشگاه کنند.

با هدایت مسئولین گروه هشت، این دانشجویان، علاوه بر تحصیل در دانشگاه، برنامه‌های تبلیغی نیز دارند و در بعضی از دانشگاه‌ها، جمعیت دانشجویان مسلمان را تشکیل داده‌اند. از دیگر برنامه‌های این گروه، راه‌اندازی حوزه علمیه التربیة و التعلیم کیباها است، این حوزه بیش از 150 نفر طلبه دارد که علاوه بر دروس حوزوی، دروس آکادمی نیز فرامی‌گیرند، طلاب فارغ‌التحصیل از این حوزه، با تشویق مسئولین آن اکثراً وارد دانشگاه‌ها می‌شوند.

 

جمعیت انصار الإمامیّة

این جمعیت، با پشتیبانی مالی برخی از خیرین کویتی و عربستانی و مشارکت بعضی شیعیان بومی، در سال 1991 میلادی، در شهر آروشا راه‌اندازی شده است و مسئول آن آقای شیخ حسین مولد؛ از فارغ‌التحصیلان حوزه سوریه است. از اهداف این موسسه، برگزاری دوره‌های کوتاه‌مدت معارف اسلامی در ایام تعطیلی مدارس، برای دانش‌آموزان مدارس دولتی و دانشگاهی است، از دیگر برنامه‌های آن، برگزاری مناسبت‌ها است و یکی دیگر از فعالیت‌های آن، کمک به خانواده‌های کم‌درآمد شیعه و بی‌سرپرست است، این موسسه اخیراً، با خریداری اراضی زیادی در نزدیکی شهر تانگا، قصد اجرای پروژه کشاورزی، جهت تأمین هزینه‌های خود و همچنین ایجاد شغل برای شیعیان را دارد.

لازم به ذکر است که در کنار مقرّ این مؤسسه، کتابخانه و مسجدی وجود دارد که بسیار فعّال است و مسئولین آن تمایل زیادی به بیت شیرازی‌ها دارند، ولی بسیار محب نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران و رهبری آن هستند.

 

مرکز دارالمسلمین دودما

این مرکز توسط آقای شیخ حسین مسلم بانجی؛ از فارغ‌التحصیلان حوزه علمیّه مامازن ورامین (حوزه قائم) و با کمک مالی بعضی از خیرین خوجه و شیعیان عربستانی در سال 1998 میلادی، در شهر دودوما راه‌اندازی شده است، مهم‌ترین فعالیت این مرکز، برنامه‌های آموزشی است و از مرحله مهدکودک تا تربیت‌معلم محصل دارد، بیش از 700 نفر در این مجتمع آموزشی درس می‌خوانند، ولی در کنار فعالیت‌های آموزشی، برنامه‌های تبلیغی نسبتاً گسترده‌ای را در این شهر و مناطق اطراف آن دارد.

 

موسسه المصطفی

این موسسه، اخیراً در شهر تانگا، توسط شیخ عمار مزووا و با کمک مالی خیرین عربستانی تأسیس‌شده است، از مهم‌ترین برنامه‌های این موسسه، کمک به جوانان شیعه، جهت تشکیل خانواده است، آنان تاکنون توانسته‌اند صدها نفر جوان دختر و پسر شیعه را با برگزاری مراسم ازدواج گروهی، به خانه بخت بفرستند. آقای شیخ محمود آل سیف؛ از علمای منطقه شرقیّه عربستان، رابط بین این موسسه و خیرین عربستانی و کویتی است، آنان در نظر دارند، فعالیت آموزشی حوزوی را نیز در این شهر راه‌اندازی کنند، این موسسه تاکنون مساجد زیادی را در برخی از شهرهای تانزانیا ساخته است.

 

موسسه نیوتا فوندیشن (ستاره درخشان)

این موسسه توسط آقای محسن ناتانی و آقای دکتر خطیب و با پشتیبانی مالی برخی از خیرین خوجه، بخصوص شیعیان خوجه مقیم کانادا و آمریکا در سال 2007، فعالیت‌های خود را در تانزانیا شروع کرد، فعالیت‌های آن، در راستای آموزش و تربیت کودکان فقیر و جوانان فارغ‌التحصیل مرحله ابتدایی که قدرت ادامه تحصیل را ندارند، است. این موسسه همه‌ساله، چندین دوره جهت آماده‌سازی دانش‌آموزان کم‌درآمد شیعه، جهت ورود به مرحله دیپلم برگزار می‌کند، این مرکز علاوه بر فعالیت‌های آموزشی، کمک‌هایی نیز به خانواده‌های بی‌بضاعت شیعه می‌کند.

 

حرکت سریع تشیع در این قارّه

حجت الاسلام و المسلمین شاهدی در پایان بخش دوم گفت وگوی خود اظهار داشت: جمعیت شیعیان نیز در این قاره قابل‌توجه است، هرچند از قدیم‌الایام مذهب تشیع در بین مسلمانان این منطقه شناخته‌شده بود و حتی در بعضی قرون، شیعیان بر بخش‌هایی از این قاره حکم‌فرما هم بوده‌اند، ولی حرکت تشیع و نشر آن بعد از پیروزی انقلاب اسلامی ایران وارد مرحله جدید خود شده و روزبه‌روز شاهد گسترش این حرکت و تزاید عدد شیعیان هستیم.

استاد جامعه المصطفی ادامه داد: در آفریقا، بخصوص در بین کشورهای زیرخط صحرا، زمینه رشد مذهب شیعه بسیار فراهم و بهترین دلیل بر اثبات این مدعی، وقوع آن است. ما همه‌ساله شاهد ازدیاد عدد شیعیان در این کشورها هستیم که در این خصوص می‌توان به کشورهای نیجریه، سنگال، تانزانیا، مالی و گینه کوناکری اشاره کرد. تنها در کشور نیجریه، طبق برخی از آمار، جمعیت شیعیان بالای ده میلیون اعلام‌شده است.

وی گفت: تانزانیا دومین کشور این قارّه است که جمعیت زیادی از شیعیان در آن زندگی می‌کنند و می‌توان عصر حاضر در این قارّه را عصر طلایی تشیع دانست. همین رشد سریع تشیع، دشمنان شیعه به رهبری عربستان را بر آن داشته است که در سرکوب کردن این حرکت، با صهیونیست‌ها هم‌دست شوند و جنایت‌های را در حق اتباع مذهب اهل‌البیت علیهم‌السلام مرتکب شوند.

این محقق و پژوهشگر مسائل آفریقا افزود: همان‌گونه که ذکر شد، حرکت تشیع در این قارّه، بعد از پیروزی انقلاب اسلامی ایران، وارد مرحله جدید شده و بسیاری از مسلمانان این سرزمین، به برکت انقلاب با این مذهب آشنا شده و به مذهب اهل‌البیت علیهم‌السلام معتنق شده‌اند، فلذا اکثر شیعیان آفریقایی، خود را از موالیان انقلاب ایران و پیروان ولایت‌فقیه می‌دانند.

حجت الاسلام و المسلمین شاهدی خاطرنشان کرد: در رساندن پیام مذهب اهل‌البیت علیهم‌السلام به مسلمانان این قارّه، ارگان‌های زیادی سهیم بوده و هستند، ولی به اعتراف کلیه عزیزانی که به نحوی در این قارّه حضورداشته‌اند، بیشترین سهم را از آنِ جامعة المصطفی العالمیّة می‌دانند. این نهاد مبارک، توانسته است باتربیت عالمانی فرهیخته، خدمت بزرگی به نشر مذهب حقّه در بین مسلمانان این سرزمین بکند.

از جمله کشورهایی که جامعة المصطفی العالمیه، حضور بسیار مؤثر و مفیدی داشته و دارد، تانزانیا است. الحمدلله، نمایندگی المصطفی از بدو تأسیس توانسته که نقش محوری خود را حفظ کند و به‌عنوان ملجأ و ملاذ شیعیان بومی و حوزه‌های منطقه شرق آفریقا به‌حساب بیاید و زیبا ترین تعبیری که می‌توان از این نهاد علمی، در شرق آفریقا نمود؛ همان «خورشید شرق» است.

وی گفت: کشور تانزانیا از بین کشورهای شرق این قارّه به خاطر اهمیتی که دارد، از طرف مسئولین، به‌عنوان کشور محوری در شرق آفریقا معرّفی گردیده و در اهمیت تانزانیا همین‌قدر بس که رهبر معظم انقلاب در خصوص آن فرموده‌اند که: «تانزانیا در بین کشورهای آفریقایی، برای ما حکم سوریه در بین کشورهای عربی را دارد».

 

گفت و گو: اکبر پوست چیان