دو الگوی تربیتی امام حسین علیه السلام

  • کد خبر: 1913
  • منبع خبر: پایگاه اطلاع رسانی شیعیان آفریقا

خلاصه این مقاله بر آن است تا این دو صفت بارز را در شخصیت امام حسین (ع) که می تواند برای کارگزاران حکومت الگو باشد، به اجمال بیان کند. دو صفت بارز که در شخصیت والای امام حسین (ع) جلب توجه می کند یکی مسأله علاقه و محبت شدید حضرت به خداوند و دیگری علاقه و محبت به مردم.


محبت خداوند موجب می شود همه گام ها در رضای دوست برداشته شده و انسان در راه ادای تکلیف تزلزل و هراس به خود راه ندهد و دوست داشتن مردم نیز باعث اعتنای به آنان و موجب رفع مشکلات مردم خواهد شد. این مقاله بر آن است تا این دو صفت بارز را در شخصیت امام حسین (ع) که می تواند برای کارگزاران حکومت الگو باشد، به اجمال بیان کند. دو صفت بارز که در شخصیت والای امام حسین (ع) جلب توجه می کند یکی مسأله علاقه و محبت شدید حضرت به خداوند و دیگری علاقه و محبت به مردم.

 

1- محبت و دوستی با خداوند

خداوند متعال فرمود: «من طلبنی وجدنی و من وجدنی عشقنی و من احبنی عشقنی و من عشقنی عشقته و من عشقته قتلته و من قتلته فعلیّ دیته و انا دیته» [1]. هر که به جستجوی من بر آید مرا می یابد و هر که مرا پیدا کند دوستم خواهد داشت و هر که من را دوست بدارد عاشق و شیفته من خواهد شد و هر که چنین باشد من نیز عاشق او خواهم بود و هر که من عاشق او باشم در این راه او را خواهم کشت و شهید عشقش خواهم نمود و هر که از سوی من شهید عشق شود خونبهای او بر عهده من خواهد بود و من خود دیه و خونبهای وی هستم (و به کمتر از این برای وی راضی نیستم).

حال بنگریم که عشق و شیفتگی حضرت اباعبدالله الحسین (ع) به مقام ربوبی و ذات اقدس الهی چگونه بوده است.

به صراحت تاریخ و احادیث، امام حسین (ع) بیشترین محبت و شیفتگی را نسبت به خداوند داشت. وجودش سرشار از محبت خدا بود. از میان آن همه حالات، داستانها و روایات و اخبار، همین یک جمله بعنوان نمونه برای ما کافی است. جمله ای که از مهمترین فرازهای مناجات او در عصر عرفه در صحرای

عرفات با خدای خویش است: متی غبت حتی تحتاج الی دلیل یدل علیک و متی بعدت حتی تکون الاثار هی التی توصل الیک، عمیت عین لا تراک علیها رقیبا و خسرت صفقه عبد لم تجعل من حبک نصیبا [2] کی رفته ای ز دل که تمنا کنم ترا

کی رفته ای ز دیده که پیدا کنم تو را

امام حسین، همچون دیگر پیشوایان اسلام، با آن همه عشق و محبت به ذات اقدس ربوبی، بیشترین احساس ابهت و جلال و جمال و عظمت نسبت به پروردگار متعال را در وجود خود همراه داشت که در موارد گونه گون تجلی و بروز می کرد. باید این ها را در حالات حضرت اباعبداللَّه الحسین (ع) هنگام آغاز عبادت و نماز، در اقامه نماز، هنگام اداء تکبیره الحرام، در قنوت و قیام و رکوع و سجود و جای جای نماز، باید مطالعه کرد. امام حسین (ع) تا پایان عمر، تا روز شهادتش، بلکه تا ساعت و حتی لحظه شهادت این ارتباط ناگسستنی و آن عشق سوزان به محبوب واقعی خود را به همراه داشت. در روز شهادت هر چه به زوال ظهر نزدیک می گردید و ساعات بحرانی جبهه کربلا نزدیک تر می شد آن عاشق دلباخته با سپری شدن ساعات فراق و نزدیک شدن وعده وصل قیافه اش مصمم تر، رنگ او برافروخته تر، سیمایش گلگون تر و چهره اش شکفته تر می گردید و وجد و شور مخصوصی در امام مشاهده می شد. [3]

حتی امام حسین در لحظه شهادت تبسم بر لبان خود داشت و خندان و شاداب بود. او آرام و شاد و بشاش و متبسم و خندان است. شمر از او سر می برید اما وی چون گل شکفته است [4]. چرا که وظیفه خود را به انجام رسانیده و اینک در آستانه وصال با معبود و معشوق ومحبوب خویش است.

به گفته خداوند بزرگ در حدیث قدسی: «من تقرب الیّ شبرا تقربت الیه ذراعا و من تقرب الی ذراعا تقربت الیه باعا و من تقربت الی ماشیا تقرب الیه هروله»؛ [5]. هر که یک شبر به سوی من نزدیک شود من یک ذراع (دو شبر) به او نزدیک خواهم شد و آن کس که یک زراع به من روی آورد من یک باع (یک بغل) به او روی خواهم آورد و برای او آغوش خواهم گشود و آن کس که به سوی من گام بردارد من به سوی او خواهم دوید. انسان هر چند به سوی خداوند گامهای بیشتر و بلندتری بردارد، خدای بزرگ بهتر از آن و بیشتر از آن به سوی وی اقبال می کند و بنده اش را مورد لطف و عنایت خود قرار می دهد: «قل ان کنتم تحبون اللَّه فاتبعونی یحببکم اللَّه». [6].

 

2- محبت و علاقه به مردم

یکی از مظاهر بارز تجلی شخصیت والای امام حسین (ع) دوستی و علاقه او به مردم و عاطفه ای است که به مردم ابراز می نمود. در حالات او می خوانیم: زمانی از کنار مستمندان می گذشت. آنان نانهای خود را یک جا گرد آورده و محفل انس کوچکی برای خود ترتیب داده و آماده خوردن بودند که امام را سواره دیدند آنان سلام کرده و به حضرتش تعارف نمودند. امام متواضعانه از اسب پیاده شد و در کنارشان نشست، دعوتشان را اجابت نمود و آنان را مورد ملاطفت و محبت ویژه خود قرار داد و به آنان فرمود: اگر نه این بود که نان های شما صدقاتی است که به شما داده اند هم اکنون من نیز با شما همسفره می شدم و با شما می خوردم، اما ما صدقه نمی خوریم. لکن شما برخیزید و با من به منزل بیائید و از سفره ما استفاده کنید تا من هم با شما همسفره باشم و همخوراک و همنشین، و چنین کردند. [7] .

نیک بنگریم آیا رابطه ای از این نزدیکتر و متواضعانه تر با مردم می توان ارائه نمود؟ امام (ع) با این برخورد ظریف هم به مستضعفان شخصیت داده و هم به گونه دیگر که با شئون و وظایف امام مطابق بوده با آنان نشسته و غذا میل فرمود.

در نمونه دیگر هنگامی که فرد مستضعف و مستمندی به محضر امام حسین (ع) می آمد و در پی حاجت خود نامه ای تقدیم می نمود: امام نامه را نخوانده می فرمود حاجتک مقضیه؛ نیاز تو برآورده شده است. کسانی می گفتند: یابن رسول اللَّه (ص)، چرا نامه آنان را نمی خوانید؟ پاسخ می فرمود: این اندازه از وقت که من صرف مطالعه نامه وی می کنم او در مقابل من شرمنده می ماند و من تحمل این را ندارم، یا اینکه می ترسم این اندازه که من او را جهت مطالعه نامه اش متوقف سازم خداوند متعال در قیامت مرا در برابر محضر عدل خود متوقف کند که توان آن را ندارم. [8] .

از این نمونه ها در حالات امام حسین (ع) فراوان است.

***

با توجه به دو جنبه ارزنده ای که از خصائص و ویژگیهای حضرت اباعبداللَّه الحسین (ع) یاد کردیم به این نکته می رسیم که:

اولاً: همیشه باید با خدا بود و با وی ارتباط داشت و از او غفلت ننمود و از وی فاصله نگرفت. با تقوا، عبادت، انجام فرائض و ... که بهترین سرمایه ها هستند می توان به سوی خداوند شتافت، تا هر چه بیشتر محبت خداوند در دل ها جایگزین شود و انسان دوست خدا گردد.

ثانیاً، مردمی بودن و در میان آنان زیستن و خود را از دیگران برتر ندانستن و آنان را شناختن و به رفع مشکلات و انجام خواسته های آنان همت گماردن باید مد نظر و مورد عمل و اهتمام همگان باشد.

با در دست داشتن این دو سلاح (محبت و دوستی با خداوند و همراه مردم و همدرد آنان بودن) به خوبی می توان راز و رمز موفقیت را به دست آورد و کلید رضای الهی را یافت و حق مردم را ادا نمود. دو سلاح مؤثر که از فرهنگ عاشورا و منطق حسینی به میراث مانده است. این است پیروی از سالار آزادگان حسین علیه السلام و شهید کربلا و این است بهره و نتیجه سوگواری و عزاداری بر سید مظلومان و این است راز و رمز زنده نگهداشتن نهضت مقدس و قیام خونین حسینی و این است گوشه ای از الگوهای تربیتی و اخلاقی از امام حسین (ع) و فرهنگ عاشورا.

 

پاورقی

[1] کلمات مکنونه، تألیف مولی محسن فیض کاشانی، چاپ سنگی صفحات 76 و 75.

[2] بخشی از دعای امام حسین (ع) در روز عرفه. مفاتیح الجنان، به نقل از سید ابن طاووس در اقبال.

[3] نگاه کنید به: بحارالانوار، ج 44، ص 297، حدیث دوم از حضرت زین العابدین (ع).

[4] کنوز السعاده و رموز الشهاده، تألیف علامه حاج میرزا محمد رفیع نظام العلماء، چاپ 1322 ه.ق، تبریز، ص 151 - 150.

[5] الاحادیث القدسیه، تألیف زین الدین المناوی، چاپ سوم، ص 31، به نقل از صحیح بخاری.

[6] سوره آل عمران، آیه 31.

[7] اعیان الشیعه، ج 1، ص 580، به نقل از مناقب ابن شهر آشوب و ربیع الابرار زمخشری.

[8] تحف العقول، چاپ جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، صفحه 247.

 

برگرفته از مقاله «محبت خداوند و علاقه به مردم دو الگوي تربيتي امام حسين عليه السلام» نوشته سید علی شفیعی