آشنایی با جمهوری مالی

  • کد خبر: 2097
  • منبع خبر: پایگاه اطلاع رسانی شیعیان آفریقا

خلاصه اکثریت جمعیت کشور مالی را قبایل مختلف افریقایی مانند اقوام بامبارا، فولانی، سنونو، و فولاماسینا ‏تشکیل می‌دهند و ۹۰ درصدشان مسلمان‌اند.


نام لاتین: Republic of Mali

نظام سیاسی: جمهوری چندحزبی با یک مجلس قانون‌گذاری

موقعیت : افریقای غربی

پایتخت: باماکو

شهرهای اصلی: باماکو، سیکاسو، سگو، موپتی، کولیکورو و کِیز

زبان: فرانسوی

گروه‌های قومی: اقوام بامبارا، فولانی، سنونو، فولاماسینا

دین: اسلام

مساحت (کیلومتر مربع): ۱,۲۴۸,۵۷۵

 

جغرافیای مالی

مالی که 021/204/1کیلومتر مربع مساحت دارد، در شمال با الجزایر، در غرب با موریتانی و سنگال، در جنوب با گینه و ساحل عاج، و در شرق با ولتای علیا و نیجر همسایه است. این کشور، آب و هوایی گرم و خشک و کم باران دارد.

در گذشته، مالی در زمره خاک سودان فرانسوی به شمار می آمد که بخشی از آفریقای شرقی فرانسه را تشکیل می داد. در آوریل سال 1959، این کشور توانست با پیوستن به سنگال، فدراسیون مالی را که به استقلال هم رسید به وجود آورد. دو ماه پس از آن، سنگال از این فدراسیون جدا گردید و خود کشور مستقلی شد و بازمانده فدراسیون با نام جمهوری مالی در سپتامبر 1960 پدیدار گردید. هشت سال بعد، گروهی از نظامیان در چهار چوب کمیته نظامی آزادی بخش ملّی، قدرت را در دست گرفتند.

در سال 1976م ، حزب اتحاد مردم سالاری مالی برای غیر نظامی کردن کشور مالی بنیاد نهاده شد. در سال 1974م، قانون اساسی تازه ای تدوین گشت و از راه همه پرسی به تصویب رسید که بر مبنای آن، رئیس جمهوری با رأی گیری همگانی برگزیده می شود.

 

رودهای مهم

رودهای مهم آن نیجر، سنگال، فالمه و بلندترین نقطه آن قله هومبوری توندو با ۱۱۵۵ متر است. تنها منطقه حاصلخیز و بارور مالی جنوب این کشور است که به خاطر وجود دو رود، نیجر و سنگال می‌باشد.

 

سیمای طبیعی

 کشور مالی سرزمینی هموار و تقریباً مسطح است و از دو بخش متمایز شمالی و جنوبی تشکیل شده است. بخش شمالی کشور، در حاشیۀ جنوبی صحرای بزرگ افریقا، بسیار گرم و خشک و بی‌باران است و شب‌های سردی دارد. خشک‌سالی‌های اخیر رفته‌رفته بر وسعت این بخش افزوده است و نواحی مرکزی کشور را نیز تهدید می‌کند.

بخش جنوبی کشور مالی علفزار مرطوبی است که بیشترین شهرها و جمعیت کشور را در خود جای داده است و رودخانه‌های نیجر و سنگال و ریزابه‌هایشان آن را مشروب می‌کنند. اراضی این بخش پستی و بلندی‌ها و باتلاق‌هایی دارد و بلندترین نقطۀ کشور مالی با نام کوه هومبوری توندو با ارتفاع ۱,۱۵۵ متر، در آن واقع است. زمین‌های مزروعی کشور مالی که کمتر از یک‌پنجاهم مساحت کل کشور را شامل می‌شود، در جنوبی‌ترین بخش آن قرار دارد و نواحی شمالی آن پوشیده از علفزار‌ها و جنگل‌های پراکندۀ درختان ماهون و انجیر هندی و نخلستان‌ها و خارزارهایی است که به بیابان‌های مرکزی و در انتها به صحرا منتهی می‌شود.

حیات‌وحش مالی عمدتاً در بخش جنوبی و مرکزی متمرکز است و پارک ملی بوکله دوبائوله منطقۀ حفاظت ‌شده‌ای برای نگهداری جانورانی چون شیر، بز کوهی، کفتار، شغال و بسیاری از موجودات کوچک‌تر است.

کشور مالی به نُه بخش یا منطقۀ اداری تقسیم می‌شود و مهم‌ترین شهرهای آن عبارت‌‌اند از باماکو، سیکاسو، سگو، موپتی، کولیکورو، و کِیز.

اقلیم بخش جنوبی و غربی کشور مالی بسیار گرم و نسبتاً پرباران است و رو به شمال بر خشکی آن افزوده می‌شود و در نهایت به شمالی‌ترین بخش کشور که از خشک‌ترین نواحی جهان است، منتهی می‌گردد. میانگین دمای سالانۀ باماکو در دی‌ماه ۲۴.۴ درجۀ سانتی‌گراد، در تیرماه ۲۶.۷ درجۀ سانتی‌گراد، و میانگین بارندگی سالانۀ آن ۷۲۵ میلی‌متر است.

 

اقتصاد

کشاورزی نقش اساسی و مهمی در اقتصاد مالی دارد و حدود ۸۰ درصد از مردم این کشور به این امر اشتغال دارند. مالی از نظر تأمین مواد غذایی داخلی خودکفاست، ولی خشک‌سالی‌های اخیر صدمۀ بسیاری به مزارع و چراگاه‌های آن وارد کرده و دام‌های بسیاری را نابود کرده است. غلات، پنبه، بادام‌زمینی، سیب‌زمینی شیرین، برنج، ارزن، ذرت و نیشکر از فرآورده‌های کشاورزی آن محسوب می‌شوند. صنایع این کشور به تولید شکر، سیمان، صابون، نوشابه، نساجی، پوشاک و داروسازی منحصر است و طلا، اورانیوم، فسفات، آهن و بوکسیت نیز منابع زیرزمینی آن را تشکیل می‌دهند.

 

تولیدات مالی

تولیدات مهم کشاورزی آن پنبه، بادام کوهی، صمغ عربی، خرما، گندم، جو و برنج است و پرورش گاو، گوسفند، بز، شتر و اسب در این سرزمین رواج دارد. معادن فسفات، بوکسیت و الماس در آن استخراج می گردد. بزرگ ترین کارخانه سفال سازی غرب آفریقا در مالی استقرار یافته است.

 

حکومت و سیاست

نظام حاکم بر این کشور، جمهوری چندحزبی با یک مجلس قانون‌گذاری است. رئیس‌جمهور کشور برای مدت پنج سال که فقط یک بار قابل تمدید است انتخاب می‌شود. ۱۴۷ عضو مجلس ملی نیز برای مدت پنج سال برگزیده می‌شوند و رهبر حزب اکثریت نخست‌وزیری کشور را برعهده می‌گیرد.

 

مردم و تاریخ

1960: کسب استقلال به رهبری موجیبوکیتا که یک سوسیالیست ضد فرانسه بود.

1968: کودتای نظامی و حکومت تک حزبی به رهبری ژنرال ترائوره.

1985: جنگ شش روزه با بورکینافاسو.

1990: تظاهرات دموکراسی.

1991: ترائوره دستگیر می‌شود.

1992: انتخابات آزاد چند حزبی.

اکثریت جمعیت کشور مالی را قبایل مختلف افریقایی مانند اقوام بامبارا، فولانی، سنونو، و فولاماسینا تشکیل می‌دهند و ۹۰ درصدشان مسلمان‌اند. حدود ۷۳ درصد از آنان در روستاها به‌سر می‌برند و زبان رسمی آنان فرانسه است. میانگین امید به زندگی در این کشور ۵۱ سال است و حدود ۴۰درصد از بزرگ‌سالان آن باسوادند.

مالی در گذشته خاستگاه امپراتوری‌های قدرت‌مندی بوده است. آخرین امپراتوری آن در اواخر قرن ۱۶ و درپی حملۀ مراکشی‌ها، از بین رفت و در قرن ۱۹ به تصرف فرانسه درآمد. سرزمین‌های سنگامبیا و نیجر نیز در ۱۹۰۴ رسماً جزو متصرفات فرانسه قرار گرفتند و «سودان فرانسه» نام‌گذاری شدند و شهر داکا را پایتخت آن قرار دادند.

شکست فرانسه در جنگ دوم جهانی، و به‌ویژه در جنگ ویتنام، استقلال‌طلبان افریقایی را به شورش علیه فرانسه واداشت و انقلاب مردم الجزایر پایه‌های استقلال‌طلبی مالی را استوارتر کرد. در ۲۲ سپتامبر ۱۹۶۰ جمهوری مالی رسمیت و موجودیت خود را اعلام داشت و در همان سال به عضویت سازمان ملل متحد پذیرفته شد.

 

گروه‌های زبانی:

کشور مالی دارای ده زبان ملی است که در میان اقوام مختلف مورد استفاده قرار می‌گیرد اما فرانسه زبان رسمی و اداری کشور است. در این کشور سه خانواده زبانی متمایز را می‌توان برشمرد:

۱- خانواده زبانی «نیجر- کنگو» شامل:

- گروه‌های ماندینگ، آتلانتیک غربی و ولتائیک؛

- گروه ماندینگ شامل زبان‌های: بامبارایی، مالینکه و خاسونکه؛

- گروه آتلانتیک غربی شامل یک زبان: پل (که در میان چوپانان نژاد پل تکلم می‌شود)؛

- گروه ولتائیک شامل زبان‌های: بوبو، دوگون و سنوفر؛

۲- خانواده «نیل و صحرایی» شامل یک زبان: سونرای (که در امپراتوری سونقوی از قرن پانزدهم در منطقه تکلم می‌شود)؛

۳- خانواده «آفریقایی- آسیایی» (هامیتو- سامی) شامل زبان‌های: مور، تماچک (نام قوم طوارق از این زبان است).

در میان زبان‌های فوق چهار زبان هیچ ارتباطی با هم ندارند: بامبارایی، پل، سونقوی و تماچک. اما زبان بامبارایی بدلیل غنای مجموعه لغات و ساده بودن ساختار آن بسیار مورد استفاده قرار می‌گیرد. بامبارایی بسیار با زبان دیولا که در ساحل عاج و بورکینافاسو تکلم می‌شود، با زبان ماندیکا (زبان رایج در گینه، گامبیا، لیبریا و سیرالئون) شباهت دارد و در اکثر ادارات کشور کارکنان در ارتباطات شخصی خود از آن استفاده می‌نمایند. زبان‌های فوق به غیر از تماچک هیچکدام دارای خط نوشتاری نیستند اما اخیراً تلاش‌هایی بعمل آمده تا زبان بامبارایی با الفبای لاتین به نگارش درآید.

در غرب آفریقا زبان پل بسیار کم رواج دارد. زبان سونرای علاوه بر کشور مالی در نیجر و شمال بنین تکلم می‌شود. زبان تماچک با لهجه بربر توسط گروه‌های طوارق و بلا در استان‌های تمبوکتو و گائل تکلم می‌شود. تماچک دارای خط نوشتاری بنام تیفینار است و به عنوان زبان ارتباطی ناحیه صحرا در کشور مالی، نیجر، الجزایر و لیبی تکلم می‌شود. اکثر مالیایی‌ها به بیشتر از یک زبان و برخی اهالی موپتی به زبان‌های متعددی گفتگو می‌کنند.

درصد گروه‌های قومی:

- بامبارا: ۳۳ درصد

- پل: ۱۰ درصد

- سنوفر: ۹ درصد

- سونرای: ۷ درصد

- مالینکه: ۶ درصد

- طوارق: ۵ درصد

- دوگون: ۴ درصد

- غیره (سوننکه، مور، عرب، خاسونکه و...)

درصد تکلم به زبان‌های موجود:

- فرانسه (زبان رسمی و اداری)

- بامبارایی: ۳۸ درصد

- پل: ۱۴ درصد

- سونرای: ۶ درصد

- دوگون: ۵ درصد

 

بهداشت:

طبق گزارش‌های منتشره در سال ۱۹۸۵ برای هر یکصد هزار نفر ۵/۳ پزشک در کشور مالی وجود داشت و اکثر پزشکان در پایتخت‌ بودند (۳۵ پزشک برای یکصد هزار نفر در پایتخت و ۲ پزشک در دیگر استان‌ها). نخستین پزشکان دانش‌آموخته در داخل کشور در تاریخ ۲۳ نوامبر ۱۹۷۴ دانشنامه دریافت کردند. در سال ۱۹۸۴ یک واحد تولید دارو با وامی به مبلغ ۶/۲ میلیارد فرانک سیفا توسط چین ساخته شد.

 

منابع:

پایگاه اطلاع رسانی ویکیجو

دانشنامه فرق اسلامی/ http://www.wikiferaq.org

پایگاه اطلاع رسانی رواق الحجاج

دانشنامه اسلامی