جمهوری عربی صحرا

  • کد خبر: 2113
  • منبع خبر: کتاب «سرزمین اسلام»

خلاصه جمهوری عربی صحرا با 284000 کیلومتر مربع وسعت در غرب افریقا و در ناحیه صحرایی و ساحل شرقی ‏اقیانوس اطلس، بین کشورهای الجزایر، مراکش و موریتانی قرار دارد.‏


جمهوری عربی صحرا با 284000 کیلومتر مربع وسعت در غرب افریقا و در ناحیه صحرایی و ساحل شرقی اقیانوس اطلس، بین کشورهای الجزایر، مراکش و موریتانی قرار دارد. این کشور از دو ناحیه معروف ساقیة الحمراء و وادی الذهب تشکیل شده است و آب و هوای آن گرم و خشک می باشد. طول سواحل آن به 1500 کیلومتر بالغ می گردد.

در آغاز قرن چهاردهم به آن بلاد شنگتی می گفتند، در سال 1884م استعمار اسپانیا در صحرا شکل علنی بخود گرفت و در سال 1958م اسن سرزمین از ایالت های ماوراء بحار اسپانیا محسوب شد.(1) در آغاز قرن بیستم به صحرای اسپانیا مشهور بود. بین سالهای 1975م و 1976م اسپانیا بنا به مصالحی، صحرا را تخلیه نمود ولی با واگذاری بخش هایی از آن به مراکش و موریتانی زهر خود را در این سرزمین فرو ریخت و آرامش را از مردمان صحرا سلب نمود و قسمت شمالی صحرا را مراکش تصاحب نمود که 75% وسعت آن را دربر می گیرد. این منطقه که ریودوارو نام دارد از لحاظ منابع معدنی بویژه فسفات بسیار غنی است. اما 25% بقیه که در اختیار موریتانی قرار گرفت به لحاظ ذخائر فقیر است.

در سال 1979م موریتانی از بخش اشغالی خود منصرف و آن را مصالحه نمود، در سال 1975م اصطلاح نواکشوت در مقابل دیوان بین المللی عدالت برای صحرا برگزیده شد و در سال 1982م که صحرا به عضویت سازمان وحدت افریقا درآمد آن را صحرای غربی نامیدند. مردم صحرا مبارزات دامنه داری را از زمان اشغال این کشور توسط مراکش آغاز نمودند که در بهار سال 1973م جهت تشکل این مبارزات «جبهه پولیساریو»(2) پدید آمد که نام صحرا را به جمهوری عربی صحرا تغییر داد.

در 24 ژانویه 1976م کمیته آزادی بخش سازمان وحدت افریقا این جبهه را به رسمیت شناخت. تا کنون بیش از 83 کشور این کشور را به رسمیت شناخته اند. ایران در سال 1980م آنرا به رسمیت شناخت هم اکنون جنگ بین مراکش و صحرا به خاطر حضور متجاوزین مراکشی در صحرا و تصاحب بخش مهم آن، ادامه دارد. در مورد جمعیت صحرا آمارها گوناگون است. جنگ و درگیری خونین، زندگی کوچ نشینی و سیاست مغرضانه مراکش اجازه نداده است که آمار دقیق مردم آن مشخص شود و سکنه آن را بین 190 هزار تا 750 هزار نفر ذکر نموده اند. گروه زیادی از مردم به خاطر شرایط خشن و فشارهای سیاسی، نامساعد بودن اوضاع اقتصادی و خشکسالی به سرزمین های دیگر مهاجرت نموده اند.(3)

از نظر نژادی، ریشه قومی مردم صحرا به قبائل یمنی باز می گردد که اوائل قرن شانزدهم به مراکش مهاجرت نمودند ولی با رانده شدن از آن سرزمین، در صحرا سکنا یافتند. بعدها این قبائل برای اداره امور خود تشکیلات منظمی را ابداع نمودند. مردم سحرا به لهجه حسینیه زبان عربی تکلم می کنند که به عربی فصیح نزدیک است اما برای مکاتبات از عربی رسمی بهره می گیرند. به جهت سلطه فرانسه و اسپانیا زبانهای فرانسوی و اسپانیائی هم درآن متداول است. صحرا از چند نظر اهمیت استراتژیکی دارد یکی به لحاظ اینکه نزدیکترین کشور افریقائی به سواحل شرقی امریکاست. ذخائر عظیم فسفات، و نیز ارزش این کشور برای همسایگان قابل توجه است. موریتانی که کشور فقیری است صحرا برایش اهمیت اقتصادی دارد و الجزایر برای صدور سنگ آهن ایالتتیندوف می تواند از سواحل صحرا کمک بگیرد.(4)

ذخائر معدنی صحرا عبارتند از : فسفات که غالب منابع آن در بوکرا واقع در شمال صحرا قرار گرفته است.(5) نفت و گاز که در بخش های شمالی وجود دارد. [در اواخر دهه 1960 میلادی در اگراشای صحرا منابع پربار آهن کشف شد. استعمارگران اسپانیائی در هنگام سلطه بر صحرا به ذخائر عظیم مس و اورانیوم دست یافتند.]

سواحل صحرا به لحاظ انواع و مقدار ماهی در جهان رتبه اول را داراست و این کشور در منطقه ریودوارو، در شمال صحرا از غنی ترین سفره های آب زیرزمینی بهره مندی از ذخائر عظیم یاد شده، اقتصادی توسعه نیافته دارند که جنگ با مرزهای این کشور بدلیل آنکه توسط استعمارگران مشخص شده، غیر واقعی بوده و برای کوچ نشینان و افرادی که زندگی عشایری دارند، مشکل آفرین می باشد.

دین رسمی مردم صحرا اسلام و زبان رسمی آن عربی است و مرکز حکومت آن شهر العیون(6) می باشد.

 

پاورقی ها:

1– مغرب بزرگ، صفحات 169تا 194

2- front - populaire pour - al - leberation Desayuiael Hamara Et Riodeoro polisario

3- جبهه پولیساریو - نوشته اریک فیشتلیوس ترجمه مجید نوحی، تهران، قلم.

4- جنبش آزادی بخش - حسین هدی - علیرضا بهشتی تهران 1361، صفحات 76 و 77.

5- معادن فسفات در زمینی به مساحت 250 کیلومتر مربع با 10 میلیارد تن بالغ می گردد.

6– Alaiun

 

منبع: کتاب سرزمین اسلام (شناخت اجمالی کشورها و نواحی مسلمان نشین جهان) ص‏398‏.