نگاهی به ظرايف و لطايف تعامل فرهنگی در آفریقا(1)

  • کد خبر: 2126
  • منبع خبر: سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی

خلاصه در آفريقا هر نوع فعاليت فرهنگي موفقیت آمیز با ديانت، اخلاق، صداقت، همدلی، وحدت، داشتن مواضع ضد استعماری، حمايت از مظلوم، همدردی ظاهری و باطنی و حتی آرایش ظاهری شبیه آن‌ها همراه است.


در آفريقا هر نوع فعاليت فرهنگي موفقیت آمیز با ديانت، اخلاق، صداقت، همدلی، وحدت، داشتن مواضع ضد استعماری، حمايت از مظلوم، همدردی ظاهری و باطنی و حتی آرایش ظاهری شبیه آن‌ها همراه است.

در آفریقا هر آنچه كه توجيه گر استعمار، استثمار، استحمار، سلطه طلبی، ظلم و جنایت باشد منفور و هر حرکت فرهنگی كه با تقریب مذاهب، عرفان و تصوف، استقلال طلبی توام باشد، مقبوليت و مشروعيت دارد.

امروزه آفريقای زیر صحرا كه بيش از پيش در مسير بيداری منبعث از فرهنگ و معارف نجات بخش اسلام ناب و انقلاب اسلامي ايران است گام‌های سريعی در پیشرفت، شكوفائي و رهائي از آثار شوم استعمار  قديم و جديد برداشته و آينده درخشانی را براي خود رقم می‌زند.

آفريقاي سياه، قاره‌اي مستعد، داراي منابع بسيار غني و با بيش از شصت و دو درصد مسلمان بر اساس معيارهای دموكراسی حقيقتا يك قاره مسلمان است. اين در حالی است كه استعمارگران غرب طي قرن‌های گذشته با استفاده از ابزارهایی که در دست دارند تلاش کرده‌اند تا این قاره را مسیحی معرفی کرده و تا حدودی نیز به اهداف خود رسيده‌اند.

با این همه بر اساس واقعیات‌ها و شواهد موجود تقریبا سي و هشت درصد جمعيت این قاره را مسيحيان اعم از بوميان و  سفيدپوستان مهاجر و همچنين آنيمست‌ها و پيروان عقايد بومي تشكيل می‌دهند.

تاريخ آفريقای سياه گواهی می‌دهد که فرهنگ، معارف و تعالیم انسان ساز اسلام ناب، روح برادری،  وحدت، معنويت و ... را ترويج کرده و قبائل مختلف این قاره پهناور را از آلودگي تعصبهای قبيله‌ای و الهه‌های متعدد و خرافات مهلك نجات داده و آنها را به سطح تمدن و شرافت انساني ارتقاء داده است.

در پاسخ به برخی دیدگاه‌های مبتنی بر اینکه باید متناسب با تغییر اوضاع و زمان عمل کرد و شیوه‌های سنتی را کلا کنار گذاشت، این واقعیت را باید پذیرفت که در طول تاریخ ممکن است در شکل ظاهری فرهنگ ملتها و شیوه‌های حفظ، ترویج و گسترش آنها تحولات و تغییراتی ایجاد شده باشد لیکن باطن و محتوای آنها تا کنون و در آینده نیز از سیر معینی خارج نشده و عناصر ثابتی پایه های فرهنگ ملل را تشکیل میدهند.

اين مقاله تحت عنوان «ظرایف و لطایف تعامل فرهنگی در آفریقای سیاه» بر اساس تجربيات، مشاهدات و تحقيات ميدانی نويسنده با كليدهاي واژه‌های «دينگرايی، استعمارستيزی و ...» و ارتباط  مستقیم آن‌ها با تعامل فرهنگي موفقيت آميز با استفاده از منابع موثق با ارائه مطالب متنوع به عنوان شاهد مثال به شرح مندرج در فهرست مطالب نوشته شده و بخش پایانی مقاله به برخی از بيانات و رهنمودهای مقام معظم رهبری (مدظله العالی) به عنوان الگوی کار فرهنگی كه مويد سیاق و روح اين نوشتار است، مزين شده است.

در آفريقا هر آنچه با دين مرتبط باشد، محترم است

در آفریقای سیاه هر آنچه با دین، مذهب، اخلاق، معنویات، حمايت از مظلوم، دشمني با ظالم، وحدت، همدردي با مستضعفين، محرومان و آسيب ديدگان و مواضع ضد استعماری مرتبط باشد مشروع، مقبول و محترم است.

یک آفریقایی سیاه پوست برای ارتباط با یک فرد متدين، فرهیخته، فرهنگی، متخلق به اخلاقيات معنوي و انساني و متلبس به لباس ظاهري و باطني ديني باشد شديدا علاقه نشان داده و به نتایج ناشی از این ارتباط، ارزش قائل بوده و قویا معتقد است که هر گونه رفتار تصنوعی، ساختگی، غیر حقیقی، تمسخر آمیز و همچنین، هر نوع بازی با امور متعالی و دینی، فرجامی شوم در پی دارد.

در بینش یک سیاه پوست، اعتقادات دینی در بین مردم پیوند «برادری» ایجاد کرده و عواملی مانند رنگ پوست، ملیت، موقعیت اجتماعی، سن و سال و ... نمی‌تواند او و سایر  هم کیشان را از هم جدا کند. لذا یك آفريقایی همواره هم كيش و هم مذهب خود را با دو عنوان «برادر» يا «خواهر» خطاب می‌كند.

آرايش ظاهری و باطنی يك آفريقایی، در مواجهه با شخصيت‌های حقيقی و حقوقی بطور طبيعي صبغه دينی و سنتی دارد. هنگام حضور وی در مراسم دينی اعم از اسلامی يا مسيحی از پوشيدن كت و شلوار اجتناب ورزيده و لباس‌های سنتي مطابق با طبيعت آن مراسم را می‌پوشد.

در نظر يك آفريقایی متدین و سنتی که از مخاطبین اصلی می‌باشند كت و شلوار و كراوات از مظاهر و سمبل‌های كشورهای غربی بوده و در نمازهای جمعه و جماعات و همچنين، مراسم دينی، سنتی، معنوی پوشيدن آن‌ها را مغاير با فرهنگ و معارف دينی می‌دانند. از اين روی فردی كه اين فرهنگ را رعايت کند در نظر مردم آفريقا محترم و مشروع است.

در آفریقا کوتاه کردن موی سر بویژه اصلاح آن با تیغ يك ارزش سنتی، معنوی و دينی محسوب می‌شود. شخصیت‌ها؛ اعم از مقامات دولتی، علمی، فرهنگی، اجتماعی، دینی، علماء، ائمه جمعه و اقشار مختلف به فرد غیر بومی كه به این فرهنگ عمل کند احترام صميمانه‌ای قائل شده و نزد آن‌ها، انسان بزرگی محسوب می‌شود. از سوی ديگر نزد یک آفریقایی کسی که دارای موي بلند شبيه فوكل باشد مطابق با حدیث من تشبه بقوم فهو منهم، به پیروی از فرهنگ غربي متهم می‌شود.

آری، رعايت آداب و رسوم مشروع بومي با تجربه ای که بدست آمده است قطعا در روند فعالیت های فرهنگی بسیار موثر بوده و عامل به آن را نزد مردم  کشور میزبان محبوب، موثر، قابلیت الگو برداری ، متدین ، معتمد و ... نموده و حتی مقام او را رسما تا امامت جمعه و جماعات ، استادی دانشگاه برای تدریس ، عضویت هیأت امنای مساجد، مامن و پناهگاه حل اختلاف و ... نیز می‌رساند.

با توجه به ويژگی‌های منحصر به فرد مردم آفریقا است كه آقای جان محاما درامي رئيس جمهور غنا در بهمن ماه سال نود و چهار برای احترام به ماهیت نظام ایران با لباس سنتي غنائي وارد ايران شده و با همان لباس با مقام معظم رهبری (مدظله العالی) ریاست محترم جمهور و سایر مقامات کشورمان دیدار به عمل آورد.

با توجه به پايبندي مردم آفريقا به تعالیم دینی و فرهنگ و آداب رسوم خود مي باشد كه جي جي رالينگز رئيس جمهور وقت غنا و جانشينان هم كيش وي كه مسيحي بوده اند چندين ساعت در طول شب در مراسم ميلاد پيامبر اكرم (ص)، نمازها و آئين‌های عيد فطر و قربان شركت کرده و ضمن موافقت با تعطیلی رسمی این مناسبت‌های اسلامی، مسلمانان را به حضور فعال در توسعه ملی دعوت می کند.

برگزاری نماز جمعه در محل کاخ ریاست جمهوری، برپاكردن مراسم ویژه دعا براي حجاج ،اهداء ارز  به هر یک از زائران بیت الله الحرام توسط رياست جمهور مسيحي و ... حاكي از آن هستند كه هر اقدام موفقي در آفريقا  بايد رنگ و روي سنتي و ديني و بويژه اسلامي داشته باشد.

با توجه به صبغه ديني و سنتي داشتن جامعه آفريقاي سياه و اهميت مسلمانان اين قاره است كه سفارتخانه‌هاي کشورهای غربی و ... و حتي شركت‌ها و كارخانه‌هايي كه مصنوعات آن‌ها برای مسلمانان حرام است با علم به اين خصوصيت مهم در آفريقای سیاه هر سال در ماه مبارك رمضان ضمن برگزاري ضيافت افطاري ویژه براي علما، ائمه جمعه و جماعات اقدام به توزيع اقلام غذائي در مساجد کرده و در سطح وسيعي اقدامات مزورانه و رياكارانه خود را با بزرگ نمائي معنا داری رسانه اي می‌كنند.

همچنين با عنايت به اين خصوصيت جامعه آفريقا است كه عوامل استحمار جديد در عيد قربان هزاران گاو و گوسفند بین امام هاي جمعه و جماعات و مساجد توزیع مي‌کنند.

آری در آفريقا  همسوئي و مطابقت هر نوع فعاليت فرهنگی موفقیت آمیز را با ديانت، اخلاق، صداقت، همدلی، وحدت و ... همراه است.

در آفریقا حكومت‌ها و شخصيت‌های ديني محترم هستند

در آفریقای سیاه حکومت‌های مبتنی بر دین، علما، امام جمعه و جماعات، روحانیون، کشیش‌ها، اسقف‌ها و ... نیز از احترام ویژه‌ای برخوردار هستند.

در آفریقای زیر صحرا، در حالت و شرایط طبیعی یک روحانی مسلمان و يا یک کشیش مسيحي در  مسير سفرهايش به نقاط مختلف کافی است هویت خود را به پاسگاه پلیس راه يا باجه هاي بازرسی اعلام کند. در اين صورت پلیس مدارک او را وارسی نكرده و اتومبیل حامل آن شخصیت دینی ـ مذهبی را بازرسی نمی‌كند. مضافا اينكه پليس از درخواست باج خودداری كرده و با لبخند و حرکت دست خود به آن مقام دينی اجازه عبور می‌دهد.

همچنین در فرودگاه‌های آفریقای سياه روحانیون، کشیش‌ها و شخصیت‌های دینی و مذهبی که هویت آن‌ها برای مقامات مشخص باشد در شرایط عادی از تفتیش بدنی و لوازم همراه آن‌ها معاف هستند. در یک فرصت بدست آمده، رایزن فرهنگی در منزل فردی که با تأخیر وارد خانه خود شد به  قرائت آياتی از كلام الله مجيد مشغول شد. این امر موجب شد تا صاحب خانه اجاره منزل خود از هشت هزار به شش هزار دلار به عنوان تخفیف، تقلیل دهد.

در یک مورد دیگر، صاحب خانه در جواب سؤال علت عدم افزايش ميزان اجاره در طول چند سال گفت فعالیت‌های قرآنی، دينی، معنوی و عام المنفعه شما برای کشور ما بسیار مفید بوده و بنابراین اگر بیست سال هم در سیرالئون باشید یک دلار به اجاره خانه اضافه نخواهد شد.

ده‌ها نمونه و مورد دیگر شاهد مثال‌هایی هستند كه فرضيه علمي و واقعي اين نوشتار تائيد مي‌کنند.

در قاره سیاه همه چيز صبغه ديني و معنوي دارد

در این قاره هر نوع فعالیتی بويژه كار فرهنگی که با اعتقادات دینی، باورهای معنوی و سنتی مردم مرتبط نباشد قطعا بی ثمر  و بي خاصيت بوده و بعضا خصومت زا مي‌باشند. لذا  هر نوع فعاليتي كه صبغه دینی، معنوی و سنتي مشروع داشته باشد فرصتي تحول زا در آفريقا محسوب می‌شود.

بطور کلی تفکر و نگرش ملت‌های مستضعف آفریقاي سياه  بنا به تجربیات مبتنی بر مشاهدات میدانی که بدست آورده ام عمیقا دینی و معنوي بوده است. در یک جمله می توان گفت که در قاره سیاه همه چيز  صبغه ديني و معنوي دارد.

در آفریقا فرهنگ سنتی، سازنده و مؤثر است

اگر چه در دهه های اخیر جوامع آفریقایی تا حدودی در پایتخت‌ها دستخوش تحولاتی سطحی در ساختار فرهنگی و اجتماعی شده‌اند، لیکن هنوز فرهنگ بومی با خصائص و خصلت‌های سنتی آن در این قاره زنده بوده و تقریبا دست نخورده، سالم و سازنده مانده و می‌تواند ساختار اجتماعی و فرهنگی این قاره را به گونه‌ای عمیق، متحول کرده و در بیداری جوامع آفریقایی نقش مهمی ايفا کند.

در آفریقا، فعالیت‌های فرهنگی متکی بر معارف اسلام ناب نتیجه بخش است

امروزه مظاهر فرهنگی کشورهای غربی در آفریقا علی رغم هجوم  گسترده آن‌ها در حوزه‌های مختلف  آموزشی و تبليغی همچنان منفور است، لذا خود ميراث بجا مانده از دوران استعمار در این قاره مانعي بزرگ جهت ادامه حضور برای كشورهاي غربي محسوب می‌شود. در عین حال اين يك فرصت مناسبی برای توسعه فعاليت‌های فرهنگي مبتني بر مشتركات معارف دينی، معنوی، اخلاقی و انسانی هستند.

شناخت دقیق  خصایص اقوام آفریقایی منطبق با واقعیت های نهفته شده در بطن قاره سياه، همچنین با توجه به سرخوردگی و احساس ياس و نااميدي سياه پوستان از استعمارگران غربی باعث شده است تا مردم آفریقا همواره در پی يافتن منجي متناسب با شرايط خاص خود برای حل مشکلات فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی خود هستند.

همچنين، ماهيت و عمكرد  نا مناسب گروه های تکفیری وهابيت  و منفور بودن فرهنگ استعماري و ... موجب شده است تا تعاليم و معارف مذهب اهل البيت (ع) و فرهنگ اسلام ناب بيش از پيش ، مناسب ترين جايگاه خود را  در آفريقا بدست آورد. بنا براين فرهنگ و معارف اسلام ناب و اهل البيت (ع) بیش از هر زمانی قادر است تحولات اساسی در جوامع آفریقایی به وجود آورده و نتايج معجزه آسائي ايجاد نمايد.

بدیهی است عوامل موثر در ايجاد تحول مزبور علاوه بر متغير بودن درجه استعدادهاي کشورهای آفریقایی به طرز تفکر فرهنگي عامل و معمول، نگرش مناسب به شرايط موجود، نحوه رويكرد  به فرهنگ ، آشنائي كافي با فرهنگ و هنر دو طرف، داشتن استعداد و فنون انتقال پيام و ده‌ها عامل ديگر بستگي دارد.

نگاهی به تركيب فرهنگ در آفریقای سیاه

اگر چه ظرف دوران استعمار، غربی‌ها فرهنگ خود را در برخی شهرهای بزرگ آفریقائی ترویج نموده و اکنون بصورت ترکیبی از  سه فرهنگ «سنتی»، «اسلامی» و «غربی» در بعضی از محلات آفریقا در آمده است؛ لیکن شواهد عينی و واقعی حاكي از آن است كه فرهنگ دینی و سنتی حتی در  مراکز کشورهای قاره سیاه هنوز  جايگاه برجسته و نقش اول را در ساختار فرهنگی این قاره داشته و اثر مهمي در تحولات فرهنگي و دینی ایفا می‌کنند.

در آفریقا، تقویت هویت دینی ـ ملی خدمت بزرگی محسوب می‌شود

از نگاه یک سیاه پوست آن دسته از فعالیت های فرهنگی که به تقویت هویت دینی ـ ملی جوامع آفریقایی منجر شود خدمت بزرگي محسوب شده و در تعمیق روابط فرهنگی نقش بسیار مهمی ایفا نموده و عاملی مطمئن در تحكيم مناسبات تلقی می‌شود.

شواهد حاکی از آن است که هویت دینی ـ ملی کشور های غیرمسلمان آفریقا با ورود گربه‌ای و بی سر و صدای کشورهای غربی در مقايسه با كشورهاي اسلامي اين قاره بیشتر صدمه دیده است. به طوریکه مردم آن کشورها خود را نزد غیرآفریقایی حقیر و ناتوان می‌بیند.

موضوع هویت ملی و دینی و رابطه آن با استعمار تا آنجا که به اقوام و کشورهای اسلامی آفریقا مربوط می شود وضعیت متفاوتی به خود گرفته است. در تاریخ آفریقا تنها کشور های اسلامی هستند که احیانا اتهام برده گرفتن دارند لیکن برده دادن هرگز نداشته اند.

استراتژی غرب این است که آفریقایی، خود را مسلمان ناب احساس نکند. واقعیت ها حاکی از آن است که  کشورهای غربی با حضور پررنگ ، همه جانبه و توام با تهدید خود در قاره سیاه در نهایت به دنبال آن هستند  که آفریقایی خود را مسلمان پيرو اسلام ناب احساس نکند.

زیرا اگر آفريقایی با همه استعدادهاي مادي و معنوي فوق العاده خود، پيرو اسلام ناب باشد  خود را به بیش از یک هزار و چهارصد سال تاریخ، اندیشه، تمدن، فرهنگ، هنر، نبوغ  و حماسه متصل می‌یابد و در این صورت هرگز خلع فرهنگ و شخصیت نخواهد شد.

بنابراین کشورهای غربی به عنوان متصدی ناتوی فرهنگی تلاش می کنند تا چهره حقيقي اسلام را  نادرست و خشن ترسيم کرده و تاریخ  آفریقای اسلامی را بدون تمدن و فرهنگ اسلام ناب معرفی کند.

مسیحیان آفریقا نیز خود را مرهون مبارزات ضد استعماری مسلمانان این قاره می‌دانند

تاریخ  جوامع اسلامی آفریقا  حاکی از این است که مسلمانان این قاره خود را وارث فرهنگ، هنر و تمدن حس می کرده‌اند، لذا آفريقایی‌های مسلمان هرگز رام و خیره جلال و جبروت استعمار و غرب نشدند و همواره با شيوه هاي مختلف خود را در مصاف استعمار می یافته اند. به تحقيق  می توان گفت آنچه که امروزه بخش های غیر مسلمان ـ مسیحی آفریقا وارث آن هستند مرهون تلاش‌ها و مبارزات مسلمانان  این قاره سیاه هستند.

فرانتز فانون: حربه‌ای برنده تر از اسلام بر علیه استعمار وجود ندارد

فرانتز فانون مبارز سیاه پوست در نامه‌اي به دوست خود می‌نویسد: «اگر چه من مسلمان نیستم و در مورد اسلام احساساتی همانند تو ندارم، ولی شاید بیشتر از خود تو معتقد به این حقیقت هستم که در کشورهای اسلامی حربه ای برنده تر و کاری تر از اسلام بر علیه استعمار و ظلم وجود ندارد».

فانون در وصیت سیاسی و فکری خود، هوشمندانه، روشنفکرانه آفریقایی را از تقلید کورکورانه نسبت به غرب برحذر داشته و به تلاش برای ساختن «اندیشه و انسانی نو» که جامع خصوصیات مثبت تمدن غرب و شرق باشد فرا می‌خواند.

اسلام در آفريقا از دیرباز ملاط وحدت اجتماعی و بنیان مقاومت ملی ـ دینی بر ضد استعمارگران به شمار رفته و در تحولات اين قاره نقش اصلي را ايفا کرده است، لذا استعمار گران غربی در آفریقا تمامی تلاش خود را به تضعیف ایمان و همبستگی اسلامی ملت‌هاي اين قاره معطوف داشته است.

نتایج مبارزات حیدرا برای همه آفریقا

دستاوردهای مبارزات ضد استعماری شیخنا، الامامی حیدرا کونترو فیلی، مبارز مسلمان غرب آفریقا در سال 1910 میلادی علیه استعمار انگلستان برای همه مردم منطقه اعم از مسلمانان و مسیحی  مفید واقع شده است. وی که عالمی مسلمان بود با سلطه انگلستان مخالفت و مبارزه کرده و بر این  باور بود که کفار نباید بر مسلمانان مسلط باشند.

حیدرا که در شمال سیرالئون مبارزات خود را با استعمار انگلستان آغاز نمود از مردم خواست که از اروپائی ها و به ویژه انگلیسی ها هراسی نداشته باشند. مردم مسلمان منطقه نیز از وی پشتیبانی کردند و به او لقب «الامامی» به معنای «امام من» دادند. این حرکت حیدرا که آغاز یک سلسله مبارزات علیه استعمارگران شد به سیرالئونی‌ها و کشورهای همجوار در غرب آفريقا هویت ملی و دینی بخشید. بطوریکه سرانجام علیه متجاوزان پیروز شدند.

ماجرای مسجد هشتصد ساله «لاربانگاه» در غنا

مسجد لاربانگاه با قدمت هشتصد سال در شمال غربی کشور غنا با معماری اسلامی منحصر به فرد در منطقه‌ای به همین نام ساخته شده است. عوامل غربی‌ها مدت‌ها است که برای محو میراث و اماکن تاریخی مسلمانان پیشنهاد کرده‌اند که این مسجد قدیمی را تخریب و مسجد جدیدی در محل آن بسازند. امام کل ملی و ائمه جمعه و جماعات کشور غنا با استدلال به این نکته ظریف که مسجد لاربانگاه تاریخ اسلام و هویت مسلمانان در غرب آفریقا است با طرح استعماری تخریب  مسجد مذکور و ساخت بنای جدید مخالفت کردند.

تلاش‌های کشورهای غربی براي تخریب آن مسجد و تبدیل آن به مسجد جدید ، برگزاری تظاهرات وسیع و به آتش کشیدن پرچم های اسرائیل و آمریکا و اعلام قطع رابطه با رژيم اشغالگر قدس  از سوی کشور اسلامی نیجر و  موارد مشابه آن ، همه حاکی از  اين است كه  شخصیت رهبران  ملی، دینی، معنوي و ضد استعماري  آفريقا از تدين ، معنويات ، تعليمات و معارف  عاليه دین مبین اسلام ناب شکل گرفته است.

لذا هر نوع حضور سازنده و هدفمندي كه با  ويژگي هاي مردم آفريقا همسو  بوده و صبغه ديني و معنوي داشته باشد قطعا با نتايج مثبتي و معجزه آسائي همراه خواهد بود.

بیداری مسلمانان آفریقای سیاه نتیجه فرهنگ اسلام ناب

 تاریخ مسلمانان آفریقای سیاه به صراحت حاکی از آن است که نهضت بیداری آفریقای مسلمان از روزی آغاز شد که فرهنگ اسلام ناب و تفسیر قرآن به صورت یک شیوه جدید وارد حوزه های علمیه جوامع مسلمان آفریقا شد.

آن حرکت تحول زا، موجب بازگشت به اسلام ناب، قرآن و نهایتا مبارزه با استعمار به عنوان الگویی به سایر جوامع آفریقایی سرایت کرده و  در نتیجه ملل مسلمان و غیره مسلمان آفریقا از سیطره کشورهای غربی رهایی یافتند.

قرآن کریم، پيامبر اكرم (ص)، اهل البيت (ع)، شعائر و معارف اسلام ناب همواره نزد يك آفريقایی مسلمان حتی بسياری مسيحيان محترم بوده و تاكنون هر نوع فعاليتی كه بر اساس این محورها بوده نتایج مثبتی داده است.

چرا در آفريقا دين اسلام به فعاليت‌های فرهنگي مشروعيت می‌بخشد؟

در بين اديان مختلف، اسلام به عنوان دین حامی مستضعفان و محرومان ، زمینه ساز گسترش توسعه روابط همه جانبه بويژه فرهنگي با جوامع آفریقایی بوده است. آفریقا هم اکنون نیز با انواع شگردهای استعماری و استکباری مواجه بوده و بحران‌های سیاسی، اجتماعي و اقتصادی این قاره عمدتا در مطامع و منافع جهان غرب ريشه دارند. در این میان گسترش و تعميق ديپلماسي فرهنگ ديني اسلام ناب توام با تدين ، معنويات و اخلاقيات كه خواسته آحاد ملت‌های ستم ديده قاره سياه هستند راه حلي براي انواع بحران‌های حاكم بر جوامع آفریقایی هستند.

در آفريقا داشتن مواضع ضد استعماری و ضد استثماری ارزش و یک فرصت تحول‌زا است

طی قرن ها  آفریقای سیاه  از سوی  استعمارگران  بقدری مورد تحقیر قرار گرفته اند که کاملا احساس تنهائی نموده و در پی منجی صادقی هستند که بتواند " ظرف خالی روح " آن ها را با دیپلماسی دینی، معنوی، عاطفي، اخلاقي، همدردي و ... و تعامل صادقانه پُر کند.

عوامل استعمار قدیم و جدید بیش از آنکه منابع مادی آفریقا را به غارت برده باشد شخصیت انسانی و معنوی آن ها را با استفاده از روش های مختلف فرعوني ( فاستخف قومه فعطاعوه ) و همچنين با ايجاد اختلاف و تحمیل جنگ های وحشتناک داخلی و خارجی به شدت مضروب نموده اند که نیاز به ترمیم و مرمت دارند. نتیجه این اقدام ضد انسانی غرب این است که آفریقای سیاه در خود احساس یاس و نامیدی نموده و همچنان منتظر منجیان صادقی است.

بر اين اساس در نظر يك آفريقائي، سفيد پوستان كشورهاي استعمارگر غربي ( انگلستان، فرانسه، پرتغال، آمريكا و ... ) منفور بوده و عقب ماندگی همه جانبه قاره سیاه نتیجه سیاست های استعماری و جریانات تحت حمایت آن ها می باشد.  لذا بين آن ها و سفيدپوستان كشورهاي مسلمان تفاوت قائل هستند. از این روی مردم آفریقای سیاه  سفید پوستان استعمارگر را با کلمات و عبارت خاصی توام با احساس نفرت مانند آپوتو ، پوموئی ، وایت من و ... خطاب می کنند.

ورود فرهنگ غرب به آفریقا

عوامل غرب با توجه به سابقه سوء خود امروزه مانند گربه به آفریقا وارد شده و  با استفاده از شیوه‌های استعماری جدید  به صورت یک عده مبلغ مسیحی یا مهاجر اروپایی که برای سرمایه گذاری، آبادی، تولید و کار و بعضا در قالب تاجر انگلیسی، فرانسوی  و ...  بی سر صدا مانند گربه وارد آفریقا می‌شده‌اند. کسی نمی‌فهمد آن‌ها کی؟ چگونه؟ و از کجا؟ وارد این قاره سرنوشت ساز، پهناور و غنی می‌شوند؟

نحوه ورود و نفوذ استعمار جدید به آفريقا درست مانند روش ورود  یک گربه به آشپزخانه منزلي است كه ساكنان آن در خواب عميق بوده و تنها با شنيدن صداي ترق و تروق و شكسته شدن ظروف ناگهان بيدار شده و شاهد خرابی‌هاي جبران ناپذيري می‌شوند.

در این رابطه، بررسی‌ها و شواهد حاكي از آن است که شخصیت حقیقی مردم  کشورهای غير مسلمان آفریقا نسبت به مردم کشورهای اسلامی این قاره  كه متشكل از  اقوام، طوايف و قبائل مسلمان، مسیحی و ... است، بیشتر صدمه دیده است.

آيا آفريقائي از نژاد تمدن ساز نيست؟

کشورهای استعمار غربی با استناد به منابع جعلی و با استفاده از شیوه های تبلیغی ، روانی ، فرهنگی و علمی گسترده و تکرار فراوان این فكر  نادرست را که ساختار فیزیکی یک آفریقائی  از  " نژاد  فرهنگ ساز و تمدن آفرین " نمی باشد ، طوری تلقين كرده اند که آفریقائی باور  کرده است كه مغز نژاد سیاه نسبت به مغز سیفید غربی داراي نقصان بوده و در نهايت نمی تواند تمدن بسازد .

بر اساس اين انديشه استعماري شرايط فيزيكي و روحي سياه پوستان  با سفيد پوستان كشورهاي غربي متفاوت بوده و استعدادهاي آفریقائی تنها در حوزه هاي موسيقي ، رقص و آواز رشد مي كند .

از این روی سیاه پوست همواره به اتهام نداشتن گذشته متمدن و به خاطر عدم آگاهي لازم از تاریخ متمدن خود ، خويشتن را برده سفید پوست کشورهای غربی كه مدعي نژاد تمدن ساز مي باشند ، قرار داده است.

اين اتهام در حالي به سياه پوستان زده مي شود كه قاره آفريقا قرن ها پيش از كشورهاي غربي، داراي تمدن هاي متعددي بوده اند. بطوری که به اعتراف نويسندگاني مانند كوارلز  " سياه پوستان، آمريكا را ساخته و نقش مهمي در تكوين تمدن غرب داشته اند.

در اين زمینه  استعمار طوری ملت های آفریقایی را تحقیر نموده است که بعد از گذشت چند دهه از استقلال ، هنوز  آثار  منفی و تخریبی آن قابل مشاهده  است . اصطلاح " بله قربان yes-man  و yes sir " هنوز  در ادربیات آفريقا  حتي بین شخصیت ها و روشنفکران این قاره همچنان متداول می باشد.