مسیحیت در تانزانیا

  • کد خبر: 2446
  • منبع خبر: کتاب «شیعیان تانزانیا وضعیت دینی، فرهنگی و اجتماعی

خلاصه تاریخ ورود مسیحیت به تانزانیا به قرن شانزدهم میلادی بر می گردد. پرتغالی ها نخستین مسیحیانی بودند که وارد تانزانیا شدند و با حمله به جزایر و نواحی ساحلی، تسلط خود را بر بخش هایی از تانزانیا برقرار کردند که تا اواخر قرن هفدهم میلادی ادامه داشت.


ادیان، مذاهب و فرق

دولت تانزانیا سکولار است و آزادی مذهب در اصل 19 قانون اساسی این کشور مورد تاکید قرار گرفته است. در حال حاضر نسبت به جمعیت پیروان ادیان مختلف، آمار دقیق و قابل اعتمادی در دست نیست و معمولا آمار مختلفی اعلام می گردد. دولت تانزانیا مسلمانان این کشور را 30 تا 35 درصد اعلام کرده است در حالی است که سازمان های اسلامی جمعیت مسلمانان را 55 تا 60 درصد می دانند. همچنین براساس برآورد دولت، مسیحیان حدود 35 درصد جمعیت تانزانیا را تشکیل می دهند، اما کلیساهای تانزانیا شمار مسیحیان را 55 تا 60 درصد کل جمعیت کشور اعلام می کنند. به این ترتیب تفاهم چندانی درباره درصد پیروان دو دین بزرگ تانزانیا وجود ندارد و باورهای مذاهب بومی نیز در تانزانیا پیروانی دارد که شمار آن ها را حدود یازده درصد تخمین می زنند.

نظر برخی از اندیشمندان مسلمان بر این است که تانزانیا معروف به کشور اسلامی است و جمعیتی بیش از 49 میلیون نفر دارد که اکثریت آنان را مسلمانان تشکیل می دهند، گرچه در آمارهای رسمی تعداد مسلمانان بسیار کمتر از واقع برآورد می شود و دلیل آن نیز واضح است، زیرا کم نشان دادن آمار مسلمانان خود یک جنگ روانی علیه اسلام و تبلیغ بزرگی برای مسیحیت است. معروف است وقتی جولیوس نایرره (معروف به پدر تانزانیا) به عنوان اولین رییس جمهور تانزانیا انتخاب شد، در سفر به واتیکان پاپ اعظم از او سؤال می کند که شما چگونه توانستید به عنوان رئیس جمهور یک کشور اسلامی انتخاب شوید؟ نایرره پس از صحبت و گفتگو به پاپ اعظم قول می دهد که شما اگر به من سی سال مهلت بدهید، حداقل جمعیت مسیحی و مسلمان را مساوی خواهم کرد؛ و می توان گفت متأسفانه با تبلیغات بسیار گسترده و امکانات فراوان واتیکان آنان توانسته اند در این بخش تا حدودی موفق شوند. (شاهدی، 1395، 73).

 

مسیحیت در تانزانیا

تاریخ ورود مسیحیت به تانزانیا به قرن شانزدهم میلادی بر می گردد. پرتغالی ها نخستین مسیحیانی بودند که وارد تانزانیا شدند و با حمله به جزایر و نواحی ساحلی، تسلط خود را بر بخش هایی از تانزانیا برقرار کردند که تا اواخر قرن هفدهم میلادی ادامه داشت. دو قرن سلطه پرتغالی ها پیشرفت چندانی برای مسیحیت در این کشور به همراه نداشت، یکی از دلایل عمده آن خصوصیات اخلاقی پرتغالی ها بود که با غرور و خشونت با مردم بومی برخورد می کردند. هدف اصلی آن ها کسب منافع اقتصادی بود و گسترش مسیحیت اهمیت چندانی برایشان نداشت. رفتار ستمگرانه آن ها سبب تنفر مردم از میسیونرهای مسیحی و عدم موفقیت آن ها گردید و پس از شکست پرتغالی ها فعالیت های مسیحیان نیز دچار رکود شد.

تلاش مجدد برای گسترش مسیحیت در تانزانیا در قرن نوزدهم میلادی آغاز شد و اولین کسانی که برای تبلیغ به تانزانیا آمدند، یک هیات متشکل از چند پیشوای مسیحی آلمانی بود که تحت پوشش جامعه میسیونری کلیسای بریتانیا فعالیت می کردند؛ در راس این هیات دو کشیش به نام یوهان کراف و یوهان ریمن قرار داشتند. آن ها پس از ورود به زنگبار در سال 1844 م توجه سلطان سید سعید سلطان زنگبار را به خود جلب کردند و با اجازه سلطان به تبلیغ مسیحیت در بین سیاهان پرداختند. آن ها پس از استقرار در زنگبار در پی توسعه فعالیت خود به سرزمین اصلی برآمدند و پس از کسب اجازه از سلطان زنگبار، کراف عازم منطقه شامبالای در ایالت تانگا و ریمن عازم ناحیه چاگا در حوالی کلیمانجارو گردید. این ها اولین سفید پوستان اروپایی بودند که تا آن زمان وارد این مناطق دور دست شدند و توانستند نظر برخی از بومیان را به خود جلب کنند و همین مسئله سبب تشویق دیگر گروه های تبلیغی برای سفر به تانزانیا شد.

دیگر هیات های میسیونری در سال 1860 م به رهبری کشیش ژوزف فابا وارد زنگبار شدند. او به همراه شش راهبه پس از ورود به زنگبار، افزون بر تبلیغ مسیحیت به ارائه خدمات بهداشتی و انسان دوستانه به بومیان پرداختند و با ایجاد مراکز تبلیغی و خدماتی برای مسیحیان زمینه استقرار مسیحیت در زنگبار را فراهم آوردند. یکی از مهم ترین مبلغان مسیحی این دوره کشیش ادوار استیر بود؛ او نخستین کسی است که به ترجمه انجیل به زبان سواحیلی همت گماشت و توانست ترجمه کامل انجیل را در سال 1882 م به پایان به رساند. ( Sundkler، 2004، 522).

در طول قرن نوزدهم سه گروه کاتولیک: پدران روح مقدس، پدران سفید و کشیش های بندیکت در تانزانیا به فعالیت پرداختند. پدران مقدس به رهبری کشیشی به نام آنتونی هورنر در سال 1863 م وارد زنگبار شدند و با ورود به تانزانیا، موسسه ای را در سال 1868 م در سرزمین اصلی تاسیس کردند. آن ها در راستای اقدامات تبلیغی برای جذب بومیان، مزرعه کشاورزی وسیعی را خریداری کردند و در اختیار بردگان سابق قرار دادند تا با کشاورزی در مزرعه، مخارج خود و خانواده شان را به دست آورند و همین امر موجب گرایش بسیاری از آن ها به مسیحیت شد. در سال 1871 م سازمان روح پدر مقدس ملک دیگری را خرید و به سیاهان واگذار کرد و بدینگونه موفق شد تا سال 1874 م بردگان زیادی را مسیحی نماید.

میسیونرهای کلیسای پدران سفید در سال 1878 م در دو گروه به تانزانیا آمدند: گروه اول در نواحی ساحلی دریاچه تانگانیکا مستقر شد و گروه دوم در سواحل دریاچه ویکتوریا به فعالیت پرداخت. آن ها علاوه بر تبلیغ مسیحیت در تانزانیا، فعالیت های خود را در کشورهای همجوار نیز گسترش دادند و کشیشان بندیکت نیز در سال 1887 م به دارالسلام وارد شدند.

در قرن نوزدهم میلادی بویژه در نیمه دوم، هیئت های میسیونری زیادی به تانزانیا وارد شدند، البته پیشرفت آن ها در ابتدا بسیار اندک بود، ولی در سال 1862 م آن ها با کمک کلیسای متدیست موفق شدند چند مرکز در کلیمانجارو، اوسامبارا و تانگا ایجاد کنند. در سال 1863 م موسسه تبلیغی مرکز آفریقا که فعالیت هایش را در کشور مالاوی آغاز کرده بود وارد زنگبار شد و فعالیت های تبلیغی خود را به مناطق تانگا و کوهستان های اوسامبارا گسترش داد. مشکلاتی نظیر مالاریا، جنگ های نژادی بین قبایل و تجارت برده از مهم ترین موانع رویاروی آن ها بود؛ با این وجود مبلغان به تدریج موفقیت هایی به دست آوردند که اعلام منسوخ بودن تجارت برده از مهم ترین آن ها بود. در سال های بعد هیات های میسیونری بیشتری وارد تانزانیا شدند که مشهورترین آن ها جامعه میسیونری لندن و جامعه دیوید لیوینگستون در سال 1877 م بود. این هیات ها بیشتر به مناطق داخلی توجه کردند و در تابورا و در طول دریاچه تانگانیکا مراکزی را تاسیس نمودند. (عرب احمدی، 1384، 175).

در این میان کاشف انگلیسی دکتر دیوید لیوینگستون با مطالعات و فعالیت های خود کمک شایانی به توسعه مسیحیت و باز کردن پای استعمار به شرق آفریقا نمود. معروف است که او قبل از شروع سفر به تانزانیا در دانشگاه کمبریج گفته بود: من به آفریقا باز می گردم تا راه نجات مسیحیت را هموار سازم. از شما می خواهم توجه خود را به آفریقا معطوف کنید و راه مرا ادامه دهید و نگذارید دروازه آفریقا دوباره به روی اروپاییان بسته شود. (دفتر مطالعات، 1388، 21).

پس از اشغال تانگانیکا به دست آلمان، هیئت های مسیونری آلمانی نیز وارد کشور شدند، از جمله این مبلغان مسیحی انجمن بندیکتین آلمان بود که اعضاء آن در سال 1887 م وارد تانگانیکا شدند و اولین مرکز خود را در دارالسلام و سایر مراکز تبلیغی را در ناحیه انداندا ماساسی در منطقه امتوارا و پرامیهو سونگیا تاسیس نمودند. دیگر هیئت های تبلیغی اعزامی از آلمان در این دوره پروتستان ها و کلیسای لوترین بودند که تحت حمایت دولت آلمان، مراکزی در آروشا و کلیمانجارو احداث کردند. مبلغان کلیسای موراوین نیز در جنوب تانگانیکا در مناطق ایرینگا و امبایا نفوذ نمودند.

در طول قرن نوزدهم هر یک از کلیساهای رومن کاتولیک و پروتستان با روش های مختلف به ترویج مسیحیت در تانزانیا پرداختند. یکی از این روش ها توجه به امر آموزش بود؛ آن ها با ایجاد مدارس مسیحی در نقاط مختلف، به آموزش گروهی از نومسیحیان با استعداد آفریقایی پرداختند؛ بعد آن ها را به عنوان مبلغ به کار گرفتند و برایشان کلیساهای آفریقایی احداث کردند که اداره آن بر عهده بومیان بود. پروتستان ها اولین مبلغانی بودند که از طریق احترام و ارزش گذاری به زبان و آداب و رسوم بومیان، کشیشان تانزانیایی زیادی را تربیت نمودند و انجیل را نیز به زبان های بومی ترجمه کردند. (همو، 181).

 

کلیسای رومن کاتولیک

در حال حاضر کلیسای رومن کاتولیک بزرگ ترین و پرجمعیت ترین فرقه مسیحی در تانزانیا است. آن ها از سال 1850 م فعالیت های گسترده خود را در این کشور آغاز کردند و با ایجاد مراکز عام المنفعه و فعالیت های آموزشی به تبلیغ مسیحیت پرداختند. اکنون حدود 280 کلیسای بزرگ و 2500 کلیسای کوچک کاتولیک در تانزانیا وجود دارد و از سال 1968 م نماینده مستقیمی از جانب پاپ برای این کشور انتخاب می شود. مرکزیت کلیسای کاتولیک تانزانیا، کلیسای «سنت جوزف» در دارالسلام است که در اوایل قرن بیستم بنا شده است؛  شهرهای دودوما، آروشا، موشی، کیگوما، باگامویو و موانزا نیز از مراکز مهم تبلیغی این کلیسا به شمار می روند.

 

کلیسای پروتستان

پروتستان ها دومین گروه بزرگ مسیحی در تانزانیا هستند و کلیساهای لوترین، انگلیکن، متدیست، پرسپترین و پنتاکوستال را در اختیار دارند. آن ها اولین گروه میسیونری منظمی بودند که با حمایت انگلستان در زنگبار و تانگانیکا به ترویج مسیحیت پرداختند و مهم ترین فعالیت آنان در جهت بهبود امور اقتصادی و بهداشتی بومیان و نومسیحیان بود. آن ها اولین گروه میسیونری مخالف برده داری بودند و به تربیت برده های آزاد شده و فراری پرداختند.

کلیسای لوترین وابسته به آلمان است که در زمان سلطه آلمان بر تانزانیا در قرن نوزدهم به این کشور نفوذ کرد. اولین گروه میسیونری وابسته به لوترین ها در سال 1887 وارد دارالسلام شدند و در سال های بعد فعالیت خود را در مناطق دیگر مانند مرو و آروشا گسترش دادند. پس از شکست آلمان در جنگ جهانی اول، هیئت های مسیونری آلمان کشور را ترک کردند و میسیونرهای کلیسای لوترین آمریکا جایگزین آن ها شدند و به فعالیت تبلیغی پرداختند. در سال های بعد هیئت هایی از کشورهای اسکاندیناوی مانند سوئد و دانمارک نیز برای تبلیغ به تانزانیا آمدند. در سال 1963 م هیئت های لوتری مختلف با هم متحد شدند و کلیسای لوترین تانزانیا را بنیان گذاردند. ( Bromiley، 2008، 311 .(آن ها در حال حاضر دومین فرقه مهم مسیحی تانزانیا به شمار می آیند که 25 کلیسای بزرگ و منطقه ای و حدود 300 کلیسای کوچک دارند و عمده مراکز فعالیت آن ها در شهرهای دارالسلام، موشی، کیومبول، آروشا، کیبوشو، موروگورو، سینگیدا و موانزا قرار دارد.

فرقه انگلیکن ها در سال 1864 م توسط جامعه میسیونری وابسته به بریتانیا در تانزانیا تاسیس شد و با انجام خدمات خیریه و ایجاد امکانات آموزشی به تبلیغ پرداخت و در حال حاضر حدود نیم میلیون پیرو در کشور دارد. این فرقه حدود 50 کلیسای بزرگ در شهرهای مختلف تانزانیا را اداره می کند. مرکزیت فعالیت فرقه انگلیکن در دودوما است و در شهرهای دارالسلام، بوکوبا، کوندا، مایفوتی، آروشا، ایرینگا، موشی مواپوا، ماساسی، سونگیا، اوجی جی و زنگبار نیز مراکز مهم تبلیغی دارد. (دفتر مطالعات، 1388، 26).

 

فرقه های دیگر مسیحیت

علاوه بر کلیسای رومن کاتولیک و پروتستان گروه های دیگری نیز در تانزانیا وجود دارند که در اقلیت و مستقل از این دو کلیسا فعالیت می کنند و مهم ترین آن ها عبارتند از:

1-  مجامع خدا: این گروه از سوی مسیحیان آمریکا پشتیبانی می شود و هدف آن ها اتحاد مذاهب مختلف مسیحی با یکدیگر است. گروه مجامع خدا حدود 20 کلیسای بزرگ را در تانزانیا مدیریت می کند و مرکز فعالیت آن ها در شهر دودوما قرار دارد.

2-  باپتیست ها: این فرقه با ورود مسیونرهای آمریکایی در اوایل قرن بیستم به تانزانیا، کار خود را در این کشور شروع کرد. آن ها از امکانات مالی خوبی برخوردارند و مراکز آموزشی فنی حرفه ای، مراکز درمانی و عام المنفعه زیادی را در اختیار دارند. باپتیست ها مشارکت بسیاری در امور اقتصادی دارند و همه ساله تعدادی از دانشجویان باپتیست آمریکایی به مدت دو ماه برای کمک به مردم تانزانیا به این کشور سفر می کنند.

3 کلیسای ادونتیست روز هفتم: پیروان این فرقه مسیحی معتقد به ظهور مجدد حضرت مسیح(ع) هستند و دستورات عهد قدیم را به طور کامل دنبال می کنند. آن ها در بسیاری از مناطق تانزانیا دیده می شوند و دو کلیسای مهم در شهرهای دارالسلام و دودوما و چندین کلیسای کوچک در شهرهای دیگر دارند.

4-  شاهدان یهوه: مرکز این گروه در آمریکا است و در تمام جهان شعبه دارد. مرکز منطقه ای این فرقه در آفریقا، لوزاکا پایتخت زامبیا است و گرچه در تانزانیا پیروان زیادی ندارد، اما در گسترش باورهای خود تلاش زیادی می کند.

5-  کلیساهای مستقل محلی: علاوه بر فرقه های مسیحی مذکور، چند کلیسای مستقل و محلی نیز در مناطق مختلف تانزانیا فعالیت دارند. این کلیساها هیچ گونه وابستگی به هیئت های میسیونری ندارند و توسط بومیان اداره می شوند؛ از مهم ترین آن ها می توان به کلیسای ملی آفریقا و کلیسای داخلی آفریقا اشار کرد.

 

سازمان های مسیحی در تانزانیا

مسیحیان تانزانیا برای هماهنگی فعالیت های خود سازمان های مختلفی دارند و مهم ترین آن ها، شورای مسیحیت تانزانیا است. این شورا تمام سازمان ها و گروه های مسیحی را در بر می گیرد و با نظارت بر همه کلیساهای کشور، نقش اصلی را در تبلیغات دینی ایفا می کند. سابقه تاسیس این سازمان به سال 1936 م بر می گردد که با عنوان شورای میسیونری تانگانیکا آغاز به کار کرد. در 1948 م این نهاد به شورای مسیحیت تانگانیکا و در سال 1964 م به شورای مسیحیت تانزانیا تغییر نام داد. (Bromiley، 2008، 311).  مرکز اصلی این شورا در شهر دودوما و اداره آن در دارالسلام است.

با این وجود هر یک از فرقه های مختلف مسیحی دارای تشکیلات خاص خود است؛ برای نمونه کلیسای رومن کاتولیک تانزانیا شعبه هایی در مناطق مختلف کشور دارد و به بخش هایی تقسیم شده که در سواحیلی مشهور به Majimbo است. اداره اصلی کلیسای رومن کاتولیک دارای استقلال داخلی خاص خود است، ولی رئیس این مرکز موظف است گزارش عملکرد خود را به طور مرتب به نماینده واتیکان در تانزانیا ارسال نماید. کلیسای لوترین کلیمانجارو، مرکز اصلی کلیسای لوترین تانزانیا است که در شهر کلیمانجارو قرار دارد و کلیه مراکز آموزشی، مدارس، درمانگاه ها و سایر امکانات این فرقه تحت نظارت این مرکز فعالیت می کنند. (عرب احمدی، 1384، 192).

از دیگر سازمان های مهم مسیحی می توان به موارد زیر اشاره کرد:

سازمان صدقات (Charities): این سازمان موسسه ای خیریه است و اعضاء آن توزیع مواد غذایی و سایر کمک های بشردوستانه را به نیازمندان مسیحی در مناطق مختلف تانزانیا بر عهده دارند. شورای اسقف های تانزانیا، مرکز بدنه اصلی تصمیم سازان مسیحیت در تانزانیا است و در این شوری اسقف ها، کاردینال ها و کشیش ها با یکدیگر ملاقات می کنند و در باره برنامه ریزی و طرح های آینده مسیحیت در کشور بحث و گفتگو می نمایند.

انجمن کهنسالان کاتولیک: در این انجمن همه مسیحیانی که در مشاغل دولتی مشغول به کار بوده و زمانی در دبیرستان های مذهبی تحصیل می کرده اند به طور هفتگی گرد هم می آیند و با یادآوری خاطرات گذشته، وظایف خود را در حمایت از مسیحیت در بخش های دولتی به یکدیگر گوشزد می کنند. انجمن مردان جوان مسیحی و انجمن زنان جوان مسیحی، دو انجمن مسیحی دیگر هستند که در راستای توسعه مسیحیت در بین جوانان تانزانیا گام برمی دارند و در صدد گسترش آموزش امور فنی و حرفه ای بین مسیحیان جوان هستند.

انجمن تخصصی مسیحیان: این انجمن عهده دار ورود مسیحیان دارای تحصیلات دانشگاهی در رشته های مختلف به بخش های دولتی و خصوصی است و آن ها را به حفاظت از منافع کلیسا در تانزانیا تشویق می کند. سازمان های مسیح برای همه ملت ها (Christ For All Nations) و خدمات پناهندگان کاتولیک تانزانیا نیز، دو سازمان مسیحی هستند که در راستای تبلیغ دین مسیحیت فعالیت می کنند. (همو، 190).

 

نشریات مسیحی

مسیحیان تانزانیا در راستای تبلیغ دین خود نشریات متعددی به چاپ می رسانند و مهم ترین آنها عبارتند از: کیونگوزی: نام این نشریه به معنی رهبر است که از سال 1979 م به صورت ماهیانه و به زبان سواحیلی منتشر می شود و متعلق به کلیسای رومن کاتولیک است. این نشریه در حال حاضر با تیراژ حدود صد هزار نسخه به صورت گسترده در سراسر کشور پخش می شود و علاوه بر اخبار فعالیت های میسیونرهای کلیسای رومن کاتولیک، گزارش هایی را در باره اوضاع سیاسی داخلی، بین المللی، اقتصادی و آموزشی را منتشر می کند.

مجله آزادی و امنیت: این دو هفته نامه به کلیسای انگلیکن تانزانیا تعلق دارد و به زبان سواحیلی در آروشا منتشر می شود؛ موضوعات آن بیشتر در ارتباط با مسائل مذهبی و کلیسای پروتستان است.

هفته نامه نیاکاتی: این نشریه سواحیلی زبان متعلق به کلیسای انگلیکن است و بیشتر به تبلیغ مسیحیت و فعالیت انگلیکن ها در این کشور می پردازد.

مجله به من گوش کن (Sikiliza): از نشریه های مهم مسیحیان و وابسته به کلیسای روز هفتم است که با شمارگان یکصد هزار نسخه به زبان سواحیلی در شهر موروگورو منتشر می شود و بیشتر به فعالیت مسیحیان پروتستان در تانزانیا می پردازد. علاوه بر این نشریات، کلیساهای باپتیست و لوترین نیز دارای نشریات خاص خود هستند که تبلیغ دین مسیحیت و فعالیت هیئت های میسیونری، مهم ترین محتوی این نشریات را تشکیل می دهد. (همو، 293). همچنین مسیحیان در تانزانیا چندین رادیوی تبلیغی دارند که رادیو انجیل، رادیو امید و رادیو مجاهد مهم ترین آن ها به شمار می روند.

 

روابط اسلام و مسیحیت در تانزانیا

تانزانیا از معدود کشورهای آفریقایی است که جمعیت آن با نسبت نزدیکی بین مسلمانان و مسیحیان تقسیم شده است. به طور کلی همزیستی بین مسلمانان و مسیحیان این کشور مسالمت آمیز است و روابط فرهنگی و اجتماعی گسترده ای بین آن ها وجود دارد؛ با این وجود گاه روابط مسلمانان و مسیحیان دچار تنش شده است. پیشینه رابطه بین آن ها به زمان ورود پرتغالی ها به تانزانیا بر می گردد و اولین تنش بین پیروان این دو دین در جنگ میان پرتغالی ها و مسلمانان بومی به وجود آمد. این درگیری ها که از اوایل قرن شانزدهم تا اواخر قرن دوازدهم میلادی ادامه داشت، با شکست پرتغالی ها و اخراج آنان به دست مسلمانان عمانی پایان یافت. در قرن نوزدهم میلادی نیز پشتیبانی میسیونرهای مسیحی در جلوگیری از تجارت برده که یکی از منابع درآمد مهم اعراب مسلمان زنگبار بود، سبب تنش میان مسلمانان و مسیحیان شد. (Nguruwe، 2011، 13).

پیش از استقلال تانزانیا، مسیحیان تلاش فراوانی در جهت گسترش مدارس نوین در این کشور انجام دادند و به همین دلیل بسیاری از تحصیل کردگان این مدارس به مسیحیت گرایش یافتند. نابرابری مسلمانان و مسیحیان در سطح تحصیلات آکادمیک، یکی از عوامل نگرانی در سال های نخست استقلال بود، ولی با ملی شدن کلیه مدارس کشور و به وجود آمدن امکان برابر آموزشی برای پیروان همه ادیان، تا حدی فاصله میان مسیحیان و مسلمانان در زمینه تحصیلات آکادمیک کمتر شد.

پس از استقلال تنش چندانی بین مسلمانان و مسیحیان وجود نداشت و در واقع تانزانیا یکی از موفق ترین کشورهای آفریقایی در زمینه همزیستی مسالمت آمیز بین ادیان به شمار می رود. در دهه 1990 م در نتیجه تحریکات مسیحیان افراطی و شیطنت های هیئت های میسیونری ناملایماتی بین مسلمانان و مسیحیان به وجود آمد. نقطه اوج این تنش ها بروز چند مورد درگیری در سال های 1993، 1994 و 1998 م بین مسلمانان و مسیحیان بود که دامنه آن گسترش یافت و به مطبوعات و رسانه ها نیز کشیده شد.

اولین جرقه های اختلاف در سال 1993 م در دارالسلام، موروگورو، آروشا، سینگیدا و تانگا مشاهده شد و مسلمانان در پی تبلیغات سوء برخی از کشیشان علیه اسلام و توهین به پیامبر اکرم(ص) و مقدسات مسلمانان به شدت برآشفتند و در واکنشی انتقام جویانه با تاختن بر مسیحیان، نوار سخنرانی برخی از علمای بزرگ مسلمان علیه مسیحیت را در این مناطق پخش کردند. این درگیری های لفظی پس از چندی در نتیجه حسن تدبیر دولت آقای علی حسن مووینی رئیس جمهور وقت و ملاقات وی با سران عالی رتبه مسیحی و مسلمان رفع شد و اختلافاتی که می رفت به تدریج ریشه دار شود، به صلح و دوستی مبدل گردید.

دومین حادثه در سال 1994 م اتفاق افتاد و برای اولین بار تا حدودی وحدت مسلمانان و مسیحیان را خدشه دار نمود. جوانان مسلمان دارالسلام به فروشگاه های فروش گوشت خوک حمله بردند و پس از نابودی این مراکز، درگیری جدی بین مسلمانان و مسیحیان رخ داد. متعاقب آن پلیس و نیروهای امنیتی به سرعت وارد معرکه شدند و مانع از ادامه درگیری ها گردیدند. در نتیجه دخالت آن ها و تنی چند از رهبران بزرگ مسیحی و مسلمان، این بحران بزرگ پس از مدت کوتاهی حل و فصل شد و شورای عالی مسلمانان تانزانیا و شورای مسیحیت نیز با صدور بیانیه ای به محکومیت این گونه اعمال تحریک آمیز پرداختند. این آشوب بزرگ در نهایت با دستگیری و محکومیت چند نفر از جوانان مسلمان و مسیحی پایان یافت، هر چند که مدت ها موضوع خبری مهم رسانه های گروهی تانزانیا بود.

سومین و خشونت بارترین حادثه ای که در روابط بین مسلمانان و مسیحیان پدید آمد و منجر به قتل چند نفر از مسلمانان توسط نیروهای امنیتی شد، گردهمایی مسلمانان در مسجد موئمبه چای دارالسلام بود. ریشه این درگیری ها به مخالفت مسلمانان و کفرآمیز دانستن تبلیغات برخی از مبلغان مسیحی برمی گشت، که می گفتند مسیح (ع) پسر خدا است. در مقابل گردهمایی مسلمانان و سخنرانی چند تن از علمای اسلام در مورد حضرت مسیح و اینکه وی پیامبر و فرستاده خداوند است و پسر خدا خواندن او کفر محسوب می شود، با خشم برخی از مسیحیان افراطی مواجه شد. در نتیجه تحریک آن ها، پلیس به اجتماع مسلمانان در مسجد موئمبه چای حمله کرد و با کشته و زخمی کردن تعدادی از مسلمانان شکاف بزرگی بین مسلمانان و مسیحیان به وجود آمد.

این بحران نیز گرچه با تساهل و تسامح رهبران دینی دو طرف و دخالت برخی مقامات عالی حکومتی پس از مدت کوتاهی پایان یافت؛ اما اثر عمیقی بر جامعه مسلمانان بر جای گذاشت و برخی از آن ها با تشکیل کمیته ای به نام کمیته دفاع از حقوق مسلمانان تانزانیا تا مدت ها با چاپ مقالات و بیانیه های مطبوعاتی، ابعاد مختلف این حادثه را مورد بررسی قرار دادند و نماینده مسلمانان تانزانیا در مراسمی با حضور بنیامین امکاپا رئیس جمهور وقت به طور رسمی به نابرابری های موجود بین مسلمانان و مسیحیان در امور گوناگون آموزشی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی اعتراض کرد. (عرب احمدی، 1384، 219).

در نهادهای دولتی تانزانیا نابرابری های زیادی بین مسلمانان و مسیحیان وجود دارد. مسیحیان از امکانات رشد بیشتری برخوردارند و بسیاری از پست های بالای دولتی همچون وزارت، مجلس ملی، اعضاء هیئت مدیره شرکت های بزرگ دولتی، روسای کارخانجات و موسسات کشاورزی به مسیحیان تعلق دارد. تقریبا تمام مسئولیت های کلیدی حزب حاکم در دست مسیحیان است و تنها تعداد کمی از پست های مهم این حزب و دیگر احزاب تانزانیا به مسلمانان اختصاص دارد. البته طبق قاعده ای که از دوره استقلال کشور مرسوم گشته است معمولا بخشی از وزرای هیئت دولت از بین مسلمانان انتخاب می شوند، ولی در همین وزارتخانه ها نیز معاونان و مشاوران مسیحی نفوذ زیادی دارند. برخی از استانداران و فرمانداران نیز مسلمانند ولی معمولا استانداران ایالت های مهم از بین مسیحیان برگزیده می شوند.

مشکلات سیاسی فیما بین به ویژه در زنگبار اهمیت بیشتری دارد، برخلاف سرزمین اصلی در این مجمع الجزایر اکثریت قریب به اتفاق مردم مسلمان هستند و اسلامیت هویت غالب مردم زنگبار است. در دوران حاکمیت سیستم تک حزبی در تانزانیا، امکان بروز چندانی برای مسلمانان زنگبار وجود نداشت؛ اما بعد از آزادی احزاب و تشکیل حزب جبهه متحد مدنی (CUF) در سال 1992 م که حمایت از هویت اسلامی در زنگبار را از برنامه های اصلی خود قرار داد، مشکلاتی به وجود آمد. در انتخابات سال های 1995 و 2000 میلادی هواداران حزب جبهه مدنی در اعتراض به تقلب در انتخابات توسط حزب حاکم به خیابان آمدند که این تظاهرات با دخالت پلیس به خشونت کشیده شد. (Glickman، 2011، 2).

در بخش رسانه های گروهی نیز تعادل چندانی بین پیروان این دو دین وجود ندارد. اکثر رسانه های گروهی فعال کشور همچون روزنامه ها، ایستگاه های تلویزیونی و رادیویی توسط مدیران مسیحی اداره می شوند، هر چند در رده های پایین مسلمانان و مسیحیان دوشادوش یکدیگر در بخش های خبری مشغول به کار هستند. در یک ارزیابی کلی می توان گفت با وجود تبعیض ها و ناملایماتی که بین مسلمانان و مسیحیان این کشور وجود دارد، نوعی همزیستی مسالمت آمیز بین آن ها شکل گرفته است و کوشش دولت برای منسوخ کردن تبعیض های دینی و نژادی به این همزیستی کمک فراوانی کرده است.

 

منبع: کتاب «شیعیان تانزانیا وضعیت دینی، فرهنگی و اجتماعی» نوشته سید احمد سیدمرادی، ص 92- 83.