طریقه شاذلیه

  • کد خبر: 2599
  • منبع خبر: کتاب «تصوف در غرب آفریقا»

خلاصه طریقه شاذلیه به شیخ‌ ولی‌ الله ابوالحسن شاذلی مغربی رهبر صوفیه اسکندریه مصر برمی‌گردد.


مؤسس و تاریخچه طریقه شاذلیه

این طریقه به شیخ‌ولی‌الله ابوالحسن شاذلی مغربی رهبر صوفیه اسکندریه مصر برمی‌گردد.

نسب ابوالحسن شاذلی با چندین واسطه به امام ‏حسن مجتبی علیه السلام برمی‌گردد. ترتیب شجره ‌نامه وی بدین صورت است:‏ علی‌ بن‌ عبدالله ‌بن‌ عبدالجبار (معروف به ابوالحسن شاذلی مغربی) بن ‌‌تمیم‌ بن‌ هرمز بن‌ حاتم بن ‌قصی بن‌یوسف بن ‌یوشع بن ‌ورد ‏بن ‌بطّال ‌بن ‌احمد بن ‌محمد بن‌ عیسی بن ‌محمد بن ‌الإمام الحسن السبط بن الإمام علی‌ بن‌ أبی ‌طالب علیه السلام.

وی در سال ۵۱۹ هجری در روستای غَماره کشور مغرب به‌ دنیا آمد. پس از آنکه به سن رشد رسید، به منطقه شاذله در کشور تونس رفت و ‏سالیان زیادی در آنجا مشغول تحصیل و تعلیم و تهذیب نفس گردید و بر این‌ اساس، به «شاذلی» معروف شد. وی با اینکه نابینا بود، دروس ‏اسلامی را با این حالت تا مراحل عالی گذراند و چندین مرتبه به حج نیز مشرف شد. در خصوص شخصیت اخلاقی وی، مؤلفان و علما ‏تعریف و تمجید زیادی از او کرده‌اند. ابوالحسن شاذلی در منطقه شاذله، بسیار مورد اذیت و آزار قرار می ‌گرفت؛ به‌ طوری که عرصه بر ‏وی تنگ شد و تصمیم گرفت همراه با تعدادی از مریدانش شاذله را به قصد اسکندریه مصر ترک کند.‏

برخی بر این باورند که شاذلی از طرف دولت وقت به اسکندریه تبعید شده است. در هر صورت، وقتی وارد اسکندریه شد، مورد استقبال ‏مردم قرار گرفت و به‌ خاطر روحیه معنوی و اخلاقی‌اش هر روز به جمع مریدانش افزوده می ‌شد، مردم با دیدن کرامات زیاد از شیخ، ‏هر روز ارادتشان به او افزوده می‌شد، و به مرور زمان صاحب طریق و خرقه گردید.‏

ابوالحسن شاذلی در سال ۶۵۹ هجری در سفر مکه، در منطقه صحرای عیذاب در مصر درگذشت و در همان وادی در نزدیکی حمیره ‏‏(صعید) به خاک سپرده شد و مزار وی زیارتگاه اهل طریقت شاذلیه گردید و تا به امروز هرروز پیروان این طریقت، این بارگاه را ‏زیارت می ‌کنند.‏

ابوالحسن شاذلی خرقه تصوف را از چند نفر دریافت کرده است، که یکی از آنان، شیخ‌ ابوالفتح واسطی الرفاعی است. رفاعی از ‏عبدالسلام ‌بن ‌مشیش الشریف الحسنی اجازه گرفته است. پس از کسب اجازه و تلبس به خرقه، شاذلی توانست با سیر و سلوک و تحمل ریاضت ‌ها، ‏خود صاحب خرقه و مؤسس طریقه جدیدی به نام طریقه شاذلیه بشود.‏

‏سند طریقه شاذلیه از چند طریق به علی ‌بن ‌ابی ‌طالب علیه السلام می ‌رسد. یکی از این سندها به حسن بصری و از آن پس به علی‌ بن ابی‌ طالب و از ‏علی ‌بن ابی ‌طالب علیه السلام به پیامبر صلی الله علیه و آله می‌رسد. سند دیگر آن نیز پس از چندین واسطه به امام حسن مجتبی علیه السلام و پس از آن، به علی‌ بن ‌ابی ‌طالب علیه السلام ‏و به پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله ختم می‌ شود. [السیره المرضیه فی ترجمه مؤسسی طرق الصوفیه، یوسف خطّار محمد، ص ۸۵‏]‏

طریقه شاذلیه بیشتر در کشورهای مصر، الجرایر، تونس، لیبی، سوریه و سودان پیرو دارد. در کشورهای آفریقایی غیرعربی و سودان ‏غربی، به ندرت مردم با این طریقت آشنایی داشته و در بعضی از کشورها از قبیل کامرون، موریتانی و گینه کوناکری، تعداد محدودی از ‏مسلمانان، از هواداران این طریقه هستند، از آن ‌جهت که طریقه شاذلیه در سودان غربی انتشار ندارد و از سویی، در این منطقه دارای ‏برنامه‌ ها و مراسم مذهبی و مراکز دینی نیست، در خصوص این طریقه، بحث چندانی قابل‌ طرح نیست.‏

منبع: کتاب «تصوف در غرب آفریقا» نوشته حجت الاسلام و ‏المسلمین سید محمد شاهدی، فصل دهم: طریقه شاذلیه.