مؤسسات و تشکل های اسلامی توگو

  • کد خبر: 2865
  • منبع خبر: کتاب «شیعه در آفریقا»

خلاصه در سال ۱۹۶۰م، جوانانی از اقوام مختلف «انجمن جوانان مسلمان توگو» را تشکیل دادند که در میان آن‌ها قاسم منسه و محمد بلی الفوتی، شخصیت هایی شناخته شده بودند.


در سال ۱۹۶۰م، جوانانی از اقوام اوه، کوتوکولی و یوروبا، «انجمن جوانان مسلمان توگو» را تشکیل دادند که در میان آن‌ها یک اوه ای به نام قاسم منسه و یک فولانی به نام محمد بلی الفوتی، شخصیت هایی شناخته شده بودند. در ۱۹۶4، این دو نفر (در گرایش به سوی کشورهای عربی) همراه با الحاج فوسه نی ماما، وزیر کشور حکومت گرونیتزکی که از قوم کوتوکولی بود، و پسرعموی او الحاج سافیو که نمایندة مجلس بود، "اتحادیة مسلمانان توگو" را به وجود آوردند که هدف اصلی آن دفاع از اسلام، مبارزه با بدعت و صوفی گرایی، تقویت وحدت میان مسلمانان توگو، ساخت مسجد و مدرسة قرآنی، سازمان دادن سفر حج، برگزاری مراسم عید قربان و فطر و گسترش ارتباطات میان مسلمانان توگو با دیگر مسلمانان بود. این اتحادیه برای ساخت مساجد و مدارس قرآنی و تهیة کتب دینی و هزینه های دیگر، تاکنون کمک های فراوانی از کشورهای اسلامی بویژه عربستان، کویت و لیبی دریافت کرده است. استادانی نیز از کشورهای اسلامی عربی مصر، نیجریه و غنا برای آموزش علوم دینی به توگو آمدند.

طریقت های قادریه و تیجانیه، از فرقه های مذهبی رایج در میان مسلمانان توگو است و بیشتر آنان از این دو طریقت پیروی می کنند. علاوه بر این ها، تیجانیه شاخه ابراهیم نیاس (تربیه) نیز در شهر سوکوده پیروانی دارد. این طریقت ها به لحاظ دارا بودن عقاید خاص خود، از سوی اتحادیه مسلمانان توگو مغایر با اسلام تشخیص داده شده اند، که این امر سبب مخالفت هایی با آنان شد. این مخالفت ها در سال های 1970 و 1972 موجب بروز خشونت هایی میان طرفداران اتحادیه مسلمانان با پیروان ابراهیم نیاس در سوکوده شد.

اتحادیة مسلمانان توگو در سال ۱۹۶۹ با پیوستن به تنها حزب رسمی و حاکم بر کشور، "تجمع ملت توگو"، وارد ساختار سیاسی کشور شد و الحاج فوسه نی ماما که در حکومت ایادما نیز وزیر بود، در این امر نقش اساسی داشت. در دورة حکومت ایادما، دین اسلام نیز همانند مسیحیت کاتولیک و پروتستان جزء ادیان رسمی کشور شد و مهاجرت مسلمانان از غنا و نیجریه، به افزایش شمار مسلمانان بویژه در سوکوده و لومه انجامید. توگو در سال ۱۹۷۴م در اجلاس سازمان کنفرانس اسلامی در لاهور و کوالالامپور شرکت کرد و سرانجام در ۱۹۹۷ به عضویت کامل این سازمان در آمد.

امروزه مسلمانان توگو در سراسر کشور حضور دارند و مهم ترین اقوام مسلمان به ترتیب عبارتند از: کوتوکولی، لاما، فولانی یا پل، چامبا، چوکوسی، نگانگام، آنا، باسار، موسی و هوسا. یکی از مهم ترین مراکز جمعیتی آن‌ها شهر لومه است که مرکز علمی و دینی آنها به شمار می رود و با مساجد، مدارس قرآنی و «زونگو» های (محلات مسلمان نشین) خود، نقش مهمی در نشر و تبلیغ اسلام دارد. همچنین سوکوده، پایتخت تاریخی مسلمانان است که مهم ترین مرکز تجمع مسلمانان محسوب می شود. کپالیمه نیز از دیگر مناطقی است که در سال های اخیر، شمار زیادی از ساکنان آن به اسلام گرویده‌اند و مسلمانان آن، از توان مالی خوبی بر خوردارند.

همچنین قبیله هوسا، رهبری دین اسلام را به ریاست شیخ الاسلام به عهده گرفته است که خطابه های دینی را در مساجد به همراه قرائت قرآن، دفن مردگان و قضاوت میان مسلمانان را انجام می دهد. امروزه قبیله یوربا در کنار قبیله هوسا نقش بسیار مهمی در اشاعه اسلام دارد. مسلمانان توگو شماری مسجد تاریخی دارند و از جمله مشهورترین مساجد توگو، دو مسجد جامع در لومه با نام های " هوسا" و " یوربا" است که قدمت آنها به بیش از یک قرن می رسد و جزء آثار باستانی و تاریخی به شمار می روند. مساجد دیگری به نام مسجد" سوکودی" در شمال و مسجد" بالمی "در جنوب توگو قرار دارد که اینها نیز جزء مساجد باستانی توگو هستند. به طور کلی تعداد مساجد تاریخی و باستانی توگو به بیست مسجد می رسد و مسلمانان در صد مسجد دیگر، نمازهای پنجگانه را می خوانند. امامان و خطیبان، خطبه نماز جمعه این مساجد را به زبان عربی می خوانند و یکی از مسلمانان آن را به زبان محلی ترجمه می کند.

علاوه بر این، مسلمانان توگو اقدام به ساخت تعدادی مسجد، مدرسه و مؤسسه اسلامی کرده و مدارس قرآنی را همواره فعال نگه داشته اند. از مهم ترین مؤسسات اسلامی توگو می توان به اتحادیه مسلمانان، شورای عالی امور اسلامی، شورای حفظ قرآن و سنت و مرکز تحقیقات اسلامی این کشور اشاره کرد. مسلمانان این کشور به منظور باز گرداندن جایگاه اولیه خود بسیار تلاش می کنند، زیرا آن را راهکاری برای حفظ هویت دینی و اعتقادی خود می دانند. الازهر مصر نیز به منظور اشاعه اسلام و انجام فعالیت های دینی در توگو حضور دارد؛ از این رو از یک سو به افتتاح 20 مرکز قرآنی وابسته به مساجد توگو اقدام کرده و از سوی دیگر به دانشجویان و محققان این کشور که به تحقیق در علوم اسلامی می پردارند، بورسیه اعطا می کند.

 

منبع: کتاب «شیعه در آفریقا»، سید احمد سیدمرادی، بوستان کتاب، قم، 1399، ص 621- 618.