رژيم صهيونيستي و شرق آفريقا (5)

  • کد خبر: 2877
  • منبع خبر: مطالعات آفریقا

خلاصه در پي تشديد درگيري هاي نظامي ميان دولت مركزي و گروه هاي مسلح جنوب سودان، هزينه هاي نظامي كشور به شدت افزايش يافت.


افزايش هزينه هاي تسليحاتي برخي كشورهاي منطقه

سودان: در پي تشديد درگيري هاي نظامي ميان دولت مركزي و گروه هاي مسلح جنوب سودان، هزينه هاي نظامي كشور به شدت افزايش يافت. بر اساس آمارهاي منتشر شده، بودجه دفاعي سودان از 248 ميليون دلار در سال 1998 به 425 ميليون دلار در سال 2000 رشد كرده است. افزايش درآمد نفتي سودان، نقش مؤثري در افزايش بودجه نظامي اين كشور داشته است.

اتيوپي: جنگ و برخوردهاي مرزي در مي 1998 ميان اين كشور و اريتره، علاوه بر زيانهاي سياسي و انساني، بيش از 2/9 ميليارد دلار به اقتصاد فقير اين كشور صدمه رساند. افزايش حجم نيروي نظامي كشور از 6 هزار نظامي به 350 هزار سرباز در 1998، هزينه نظامي اين كشور را به صورت نجومي افزايش داد. اتيوپي براي تأمين ارتش 152/5 هزار نفري خود در سال 1999، مبلغ 444 ميليون دلار اختصاص داده و در سال 2000 آن را به 457 ميليون دلار افزايش داده است.

اريتره: نيروي نظامي اريتره در هنگام جنگ با اتيوپي 250 هزار نفر بود و اكنون به 170 هزار نفر كاهش يافته است. ولي حجم بودجه نظامي از 309 ميليون دلار در سال 1999 به 360 ميليون دلار در سال 2000 رشد كرده است. آمريكا نيز در اين راستا حجم كمك هاي نظامي خود به اريتره را از 0/4 ميليون دلار در سال 1999 به 1/4 ميليون دلار در سال 2000 افزايش داده است.(41)

اوگاندا: بلندپروازي هاي منطقه اي موسويني، رئيس جمهور اوگاندا، و درگيري هاي مسلحانه حكومت مركزي با گروه هاي مسلح مخالف، نقش كليدي در روند افزايش بودجه نظامي اين كشور داشته است. بر اساس آمار اعلام شده از سوي دولت اوگاندا، بودجه نظامي كشور در سال 2000 بالغ بر 132 ميليون دلار بود و در سال 2001 به 115 ميليون دلار كاهش يافته، ولي اكنون بودجه نظامي اين كشور به 251 ميليون دلار رسيده است. اين مبلغ 50 درصد كل بودجه كشور را شامل مي شود؛ در صورتي كه اوگاندا فقط 2 درصد كل بودجه را براي مبارزه با فقر و ارتقاي سطح معيشتي شهروندان خود، اختصاص داده است. به خاطر دخالت اوگاندا در جنگ منطقه درياچه هاي بزرگ، اين كشور سالانه 60 ميليون دلار متحمل زيان مي شده است.(42)

 

توازن قدرت در منطقه شرق آفريقا «شاخ آفريقاي بزرگ»

اين منطقه، شامل هفت كشور با جمعيتي حدود 170 ميليون نفر است. مساحت اين منطقه بالغ بر 17/5 درصد كل قاره آفريقاست. حجم نيروهاي مسلح اين كشورها حدود 630 هزار نفر و در مقابل، گروه ها و سازمان هاي مخالف و جدايي طلب، در حدود 70 هزار نفر توان نظامي دارند. ميان كشورهاي اين منطقه مشكلات مرزي و اختلاف سرزميني وجود دارد. فرانسه پايگاه نظامي در جيبوتي دارد و ميان كشورهاي اين منطقه يك ائتلاف منطقه اي با عنوان «تجمع كشورهاي ايگاد» وجود دارد كه در سال 1983 تشكيل يافته و مصر، انگليس، آمريكا، آلمان و فرانسه شركاي فرامنطقه اي اين سازمان منطقه اي هستند.

درباره حجم نيروي نظامي كشورهاي منطقه مي توان به طور خلاصه به نكات زير اشاره نمود:

اريتره: نيروي زميني ارتش اين كشور در پي كاهش تنش مرزي با اتيوپي، از 230 هزار نيروي انتظامي به 170 هزار سرباز كاهش يافته است و نيروي زرهي آن از 80 به 100 تانگ، رشد اندكي داشته است. نيروي هوايي آن از 1000 پرسنل به 800 نفر كاهش يافته است، ولي نيروي دريايي آن كه بزرگ ترين قدرت دريايي منطقه است، از 1/1 هزار نفر به 1/4 هزار نيروي نظامي رشد داشته است.

اوگاندا: حجم ارتش اين كشور از 35 هزار پرسنل در سال 2000 به 55 هزار نفر در سال 2001 افزايش يافته است و قدرت زرهي آن در حدود 160 تانك است. نيروهاي مسلح مخالف رژيم اين كشور در حدود 2000 نفر هستند.

كنيا: پس از حادثه انفجار سفارت آمريكا در نايروبي در سال 1999 و انفجارات مومباسا، اين كشور به افزايش حجم نيروي مسلح و بودجه نظامي كشور پرداخته و حجم نيروي زميني را از 182 هزار سرباز به 20 هزار سرباز و نيروي دريايي را از 1000 پرسنل به 1400 پرسنل افزايش داده است.

جيبوتي: فرانسه در اين كشور كوچك شاخ آفريقا، 2 گردان پياده و 2 گروهان نيروي زرهي و يك گروهان توپخانه زميني و يك گروهان پدافند هوايي و يك اسكادران هواپيمايي جنگنده دارد.

سومالي: پس از سرنگوني رژيم زياد باره و فروپاشي سومالي به عنوان دولت، ارتش آن نيز دچار انحلال گرديده است. اكنون قبايل و جنگ سالاران مناطق مختلف سومالي داراي گروه هاي مسلح هستند.

سودان: از دوران استقلال سودان در نيمه ي دهه پنجاه تا كنون، قدرت سياسي در دست نيروهاي مسلح بوده و بودجه نظامي و حجم ارتش اين كشور به دليل تنش اين كشور با همسايگان به ويژه اريتره و اوگاندا و همچنين بحران هاي داخلي، هميشه در حال افزايش است.

منطقه درياچه هاي بزرگ: اين منطقه در ابعاد مختلف، ارتباطات راهبردي و سياسي با منطقه شاخ آفريقاي بزرگ دارد و از ديدگاه آمريكا اين منطقه، امتداد شاخ آفريقا بزرگ است. اين منطقه بخش عظيمي از منطقه آفريقاي ميانه است كه شامل 11 كشور با جمعيتي بالغ بر 115 ميليون نفر مي باشد. تانزانيا، اوگاندا و سودان ارتباطات سنتي و مرزي با منطقه درياچه هاي بزرگ دارند. در پي بحران درياچه هاي بزرگ كه بازنده بزرگ آن فرانسه بوده، تحولات ژرفي در توازن نظامي و راهبردي در اين منطقه رخ داده است. افزايش حجم نيروهاي نظامي و رشد بودجه نظامي و رقابت تسليحاتي ميان كشورهاي اين منطقه، از مهم ترين شاخص هاي اين دگرگوني ها مي باشند (43)و امنيت و ثبات، بزرگ ترين دغدغه هاي سياسي و راهبردي كشورهاي اين منطقه است.

 

اولويت ها و اهداف سياست خارجي اسرائيل درباره منطقه شرق آفريقا

اهداف سياسي

1. خروج از انزواي منطقه اي و شكست طرح هاي اعراب براي محاصره و منزوي نمودن اين رژيم؛

2. تكاپو براي افزايش حجم مشروعيت بين المللي و منطقه اي؛

3. توسعه روابط سياسي و ديپلماتيك با كشورهاي منطقه به عنوان مدخلي براي گسترش مناسبات اقتصادي و امنيتي ميان تل آويو و اين منطقه؛

4. بهره برداري از توسعه روابط با كشورهاي اين منطقه جهت تلطيف افكار عمومي مردم اين منطقه و زدودن تأثيرات منفي تبليغات كشورهاي اسلامي و عربي عليه اين رژيم.

5. كسب حمايت سپاهان آمريكايي از رهگذر افزايش و توسعه مناسبات ميان صهيونيست ها و كشورهاي قاره سياه.(44)

اهداف اقتصادي

1. گشايش بازارهاي كشورهاي منطقه براي كالاهاي صادراتي اسرائيل. از اين رهگذر تلاشي مي شود درآمد ارزي اين رژيم افزايش يافته و كسري مبادلات بازرگاني به حداقل برسد.

2. گشودن بازارهاي منطقه براي ورود خدمات مهندسي و فني اسرائيل.

3. افزايش حجم سرمايه گذاري رژيم صهيونيستي در معادن استراتژيك اين منطقه به ويژه معادن خام همچون طلا، مس، نفت و الماس و اورانيوم. تلاشي مي شود از اين راه نيازمندي هاي صنايع پايه اين رژيم تأمين گردد.(45)

اهداف امنيتي ــ نظامي

1. تلاش براي داشتن سهم قابل توجهي در بازار واردات اسلحه به كشورهاي اين منطقه به ويژه اين منطقه شاهد تحولات شتابزده و داراي شاخص هاي فراوان بي ثباتي است.

2. افزايش گستره همكاري امنيتي و اطلاعاتي ميان دستگاه هاي اطلاعاتي اسرائيل به ويژه موساد و نهادهاي امنيتي ــ اطلاعاتي كشورهاي منطقه.(46)

3. افزايش فرصت ها براي همكاري راهبردي ميان اين رژيم و آمريكا در پهنه اين منطقه و همچنين تلاش براي افزايش هژموني منطقه اي و جهاني آمريكا در اين قاره.

4. تشويق جنبش ها و جريانات جدايي خواه و بهره وري از اختلافات قبيله اي و نژادي و قومي ميان ملل اين كشورها. اين اقدامات براي رژيم صهيونيستي سودهاي متنوعي و فراواني (اقتصادي ــ نظامي) دارد.

5. تلاش براي صدمه زدن به روابط و همكاري و همبستگي ميان اعراب و كشورهاي اين منطقه و ايجاد منابع تهديدزا براي امنيت ملي كشورهاي عربي همچون سودان و مصر.(47)

 

پي نوشت ها:

41. التقرير الاستراتيجي الافريقي، (2002 ــ 2001) ص 466.

42. همان، ص 467.

43. همان، ص 478.

44. محمد عبدالعزيز، ربيع، اسرائيل و القاره الافريقيه، الابعاد و المخاطر سلسله دراسات صامد الاقتصادي، صص 36 ــ 35.

45. همان.

46. احسان مرتضي، الامن العربي و اشكاليات التغلغل الاسرائيلي في افريقيا.

47. محمد عبدالعزيز، پيشين، صص 38 ــ 35.

 

ادامه دارد...

 

نويسنده: صبري انوشه، محقق مسائل آفريقا و خاورميانه.

منبع: مطالعات آفریقا، شماره ۱۳، بهار و تابستان 1385، ص 166 – 119.