وضعیت دینی شیعیان آقاخانی (تانزانیا)

  • کد خبر: 2897
  • منبع خبر: کتاب «شیعیان تانزانیا وضعیت دینی، فرهنگی و اجتماعی

خلاصه آقاخانی ها تقید زیادی به آداب شریعت ندارند و بیشتر اعمال عبادی را یا ترک گفته اند یا با تغییرات و تعبیرات جدید انجام می دهند.


آقاخانی ها تقید زیادی به آداب شریعت ندارند و بیشتر اعمال عبادی را یا ترک گفته اند و یا با تغییرات و تعبیرات جدید انجام می دهند. تا زمان آقاخان سوم هنوز زنان اسماعیلی در نقاط مختلف حجاب اسلامی را رعایت می کردند، اما با پافشاری او و اصرار بر منسوخ شدن این حکم، آن را کنار گذاشتند. کتاب داس آواتار مشهور به گینانی نوشته پیر صدرالدین از کتب مهم اسماعیلیان هندوستان به شمار می رود. در واقع کتاب هایی که اولیاء اسماعیلی نوشته اند را گینان می نامند که به معنی علم است. گینان های دیگری نیز در بین خوجه های اسماعیلی هند رواج دارد که به شرح مبارزات افسانه ای پیران خوجه اسماعیلی با شیاطین می پردازد.

اسماعیلیان وجوهات شرعی خود را در مواقع مختلف و به مناسبت های گوناگون به آقاخان می پردازند که مهم ترین آنها خمس، زکات، عشریه، نذورات و صدقات می باشند. مبالغ پرداختی اسماعیلیان به امام شان گاه بسیار قابل توجه است؛ در سال 1935م به گرامیداشت پنجاهمین سال امامت آقاخان سوم یکبار در بمبئی و یکبار در نایروبی به افتخار او جشن طلا برگزار شد و پیروان او هم وزنش طلا پرداخت کردند که آقاخان آن را برای امور رفاهی و آموزشی و اعطای بورس تحصیلی به جوانان اسماعیلی سرمایه گذاری کرد.

در سال 1946م به مناسبت شصتمین سال امامت آقاخان سوم در بمبئی و دارالسلام جشنواره الماس برگزار شد که معادل وزن او الماس هدیه شد و در سال 1954م هم به مناسبت هفتادمین سال امامت او معادل وزنش به او پلاتین هدیه گردید.

آقاخانی ها سه نوبت در شب نماز می خوانند که به جماعت و یا فرادی قابل انجام است. اوقات این سه نماز تقریبا مطابق اوقات نماز مغرب، عشا و فجر ما است. آقاخانی ها نماز ظهر و عصر ندارند و نمازهای سه گانه شان نیز بسیار با نماز سایر مسلمانان تفاوت دارد. بیشتر اجزای این نماز، خطاب به امامان و خصوصا آقاخان است و ذکر اسامی پنج تن آل عبا علیهم السلام، صلوات بر محمد و آل محمد، ذکر نام امام علی علیه السلام و آقاخان در آن چشمگیر است. خوجه های اسماعیلی به نماز عید فطر و عید قربان تقید دارند و آن را شبیه شیعیان اثنی عشری به جای می آورند.

اسماعیلیان آقاخانی روزه ماه رمضان را واجب نمی دانند و تنها یک روز از آن یعنی روز 21 ماه رمضان را روزه می گیرند. انجام این روزه نیز با روزه سایر مسلمانان تفاوت دارد بدینگونه که در شب بیست و یکم از هنگام خواب تا ساعت 12 ظهر فردا از خوردن و آشامیدن اجتناب می کنند. با این حال ماه رمضان نزد آن ها مقدس است، بویژه شب های قدر که از شب نوزدهم تا بیست و سوم در جماعت خانه اجتماع می کنند و به نوبت در مقابل مکی یا کامریا زانو می زنند تا آب آمیخته به تربت کربلا بر پیشانی آنان پاشیده شود. از نظر آن ها این عمل موجب آمرزش گناهان گذشته می شود. علاوه بر روز 21 ماه رمضان، خوجه های آقاخانی روز سامبا (sambha) را نیز روزه می گیرند. هرگاه روز اول ماه جمعه باشد، جمعه بعد را سامبا می نامند و روزه آن مراعات می گردد که مانند روزه روز بیست و یکم رمضان انجام می شود.

برای اسماعیلیان زیارت آقاخان حکم حج را دارد و به آن حج در خانه می گویند، به همین خاطر حج بیت الله را واجب نمی دانند. هم اکنون مکی ها و سایر اسماعیلیان در هر سال دو هفته آقاخان را زیارت می کنند. یکی از سنت های اسماعیلیان نوشاندن و پاشیدن آب مخلوط به تربت امام حسین(ع) بر محتضر است. آن ها اعتقاد دارند شخص در حال احتضار دچار تشنگی شدید می شود و شیطان با عرضه کردن آب بر او از محتضر می خواهد تا او را خدای خود بداند. محتضر در این حال از شدت تشنگی ایمانش را فراموش می کند، مگر آن که لبانش را با آب مخلوط به تربت تر کنند. در گذشته اسماعیلیان مردگان خود را برای دفن به نجف یا کربلا می فرستادند، اما از زمان آقاخان سوم این رسم تقریبا منسوخ شده است.

 

منبع: کتاب «شیعیان تانزانیا وضعیت دینی، فرهنگی و اجتماعی»، نوشته سید احمد سیدمرادی، ص 335 - 332.